گزارش بازدید میدانی از مجموعه «کتابخانه استاد مجتبی مینوی»
بازدید میدانی از مجموعه «کتابخانه استاد مجتبی مینوی»؛
بررسی کاستیها، حفاظت از منابع و برنامهریزی برای بهسازی زیرساختها
درپی بروز برخی مشکلات ناشی از فرسودگی ساختمان، نفوذ رطوبت و آسیبهای احتمالی به بخشی از منابع کتابخانه استاد مجتبی مینوی، صبح روز دوشنبه 25 آبانماه 1405 بازدیدی میدانی با هدف بررسی وضعیت موجود، شناسایی عوامل آسیبزا و پیگیری راهکارهای رفع کاستیها و بهبود شرایط ساختمان، با حضور معاون محترم اداری، مالی و مدیریت منابع و جمعی از مدیران پژوهشگاه انجام شد.
در این بازدید، بخشهای مختلف ساختمان، بهویژه پشتبام، محل اتصال ساختمان پژوهشگاه به ساختمان مجاور، فضای درز انقطاع، مسیرهای هدایت آب و قسمتهای دارای آثار نمزدگی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین وضعیت کتابهای کتابخانه استاد مجتبی مینوی که در پی مشکلات رطوبتی جابهجا شده بودند، از دیگر محورهای این بازدید بود.
بررسی نواقص ساختمانی و شناسایی عوامل نفوذ رطوبت
بررسیهای میدانی، وجود نخالههای ساختمانی و مصالح انباشتهشده در فضای شکاف انقطاع میان ساختمان پژوهشگاه و ساختمان مجاور شرقی، برخی کاستیها در پوشش و عایقکاری قسمتهایی از پشتبام و محل اتصال دیوارها، مسیرهای احتمالی اختلال در مسیر هدایت آبهای سطحی و همچنین آثار نفوذ رطوبت در بخشهایی از ساختمان را نشان داد.
در جریان بازدید، موضوعات بالا که در ارتباط با واحد ساختمان ورود و تخلیه مصالح ساختمانی از محدوده ملک مجاور به حیاط پژوهشگاه و احتمال ارتباط برخی مشکلات با عملیات ساختمانی همسایه نیز مطرح شد. بر همین اساس، ضرورت مستندسازی موارد، بررسی ابعاد فنی و پیگیری موضوع از طریق مسئولان و مراجع ذیربط که پیش از این در دیدار وزیر محترم علوم و معاونین و هیئت همراه مطرح شده بود مورد تأکید قرار گرفت.
تأکید بر اقدامات فوری و کوتاهمدت برای پیشگیری از تشدید خسارات
با توجه به احتمال تداوم بارندگی و ضرورت جلوگیری از نفوذ بیشتر رطوبت، در این بازدید مجموعهای از اقدامات فوری و پیشگیرانه مورد بررسی و تأکید قرار گرفت.
پاکسازی و تخلیه نخالهها و مصالح انباشتهشده در فضای درز انقطاع و سایر نقاط مستعد تجمع آب، بررسی و رفع گرفتگی مسیرهای خروج آب و اطمینان از عملکرد مناسب ناودانها و شیببندیهای موجود، از جمله اقدامات ضروری مطرحشده بود.
همچنین پیشنهاد نصب یک مسیر موقت هدایت آب باران از طریق لوله ناودانی روکار و انتقال آن به نقطهای ایمن در حیاط یا مسیر خروجی مناسب، با هدف جلوگیری از تجمع آب و نفوذ رطوبت به دیوارها، مطرح و تایید شد. پوشش موقت و اصولی قسمتهای باز و آسیبپذیر نیز بهعنوان راهکاری پیشگیرانه مطرح شد؛ بهگونهای که ضمن جلوگیری از ورود آب، عملکرد فنی درز انقطاع و امکان خروج رطوبت نیز حفظ شود.
در همین راستا، بر ثبت و مستندسازی تصویری وضعیت موجود، از جمله آثار نمزدگی، نواقص عایقکاری، وضعیت درز انقطاع و ورود نخالهها و مصالح ساختمانی تأکید شد تا مستندات لازم برای ارزیابی خسارات، پیگیری اقدامات و بررسی تغییرات احتمالی در مراحل بعدی فراهم شود.
حفاظت از منابع کتابخانه مینوی و ضرورت ارزیابی تخصصی آسیبها
بخش دیگری از بازدید به بررسی وضعیت کتابها و منابع کتابخانه مینوی اختصاص داشت. با توجه به مشکلات رطوبتی و جابهجایی تعدادی از کتابها، حفاظت از منابع مکتوب و جلوگیری از آسیبهای احتمالی بیشتر، از اولویتهای مورد توجه در این بازدید بود.
در این زمینه، ضرورت بهرهگیری از ظرفیت کارشناسان حفاظت و مرمت کتاب و اسناد، از جمله متخصصان کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و در صورت امکان کتابخانه و موزه ملی ملک، و یا دیگر مراکز دارای متخصصان برای بازدید تخصصی و ارزیابی وضعیت منابع مطرح شد.
بررسی جلد به جلد کتابها، تعیین میزان و نوع آسیبدیدگی، تفکیک منابع آسیبدیده یا مشکوک به رطوبت از کتابهای سالم و بازگرداندن منابع قابل نگهداری به قفسههای مخزن، پس از تأیید کارشناسان و اطمینان از شرایط مناسب نگهداری، از جمله اقدامات پیشبینیشده در این زمینه بود. در همین راستا اقدامات هفته گذشته پژوهشگاه برای حضور متخصصان مرتبط با بررسی آسیبدیدگی کتابها و مرمت مطرح و برای فردا حضور کارشناسان مرمت در کتابخانه مینوی قطعی شد.
همچنین موضوع ضرورت ثبت وضعیت منابع، محل نگهداری موقت و اقدامات حفاظتی انجامشده تأکید شد تا ضمن جلوگیری از آسیب بیشتر به کتابها، امکان ارزیابی دقیق خسارات احتمالی و اتخاذ تصمیمهای تخصصی برای حفاظت و مرمت آنها فراهم شود. از دیگر موارد شایان ذکر، انجام برنامهریزی برای حضور متخصصان با هدف انجام پایش محیطی و بیولوژیکی بود.
برنامهریزی برای رفع ریشهای نواقص و بهسازی زیرساختهای ساختمان
در ادامه بازدید، با توجه به قدمت ساختمان و ضرورت رسیدگی به نواقص کالبدی و زیرساختی، بر این نکته تأکید شد که اقدامات فوری و موقت، اگرچه برای جلوگیری از تشدید خسارات و پیشگیری از تکرار حوادث مشابه ضروری هستند، بهتنهایی پاسخگوی مشکلات موجود نخواهند بود و لازم است در کنار برنامهای جامع و هدفمند برای رفع ریشهای نواقص و بهسازی زیرساختهای ساختمان دنبال شوند.
در این چارچوب، بررسی فنی و تخصصی درز انقطاع میان دو ساختمان، تعیین شیوه اصولی پاکسازی و پوشش آن با حفظ کارکرد فنی درز، بازبینی کامل سیستم عایقکاری پشتبام و دیوارهای مجاور و اصلاح نقاط معیوب در محل اتصال کف و دیوار، از جمله محورهای اصلی کار است.
همچنین بررسی شیببندی پشتبام، اصلاح سیستم هدایت و دفع آبهای سطحی، شناسایی منشأ دقیق نمزدگی و ارزیابی وضعیت دیوارهای مجاور از نظر استحکام و آسیبهای احتمالی ناشی از رطوبت، از دیگر اقدامات موردنیاز برای بهسازی اساسی ساختمان عنوان شد.
بر این اساس، انجام تعمیرات تخصصی بر مبنای نظر کارشناسان ذیصلاح، اولویتبندی بخشهای آسیبپذیر، پیشبینی اعتبارات موردنیاز و تدوین برنامه زمانبندیشده برای تعمیرات اساسی و نگهداری دورهای ساختمان، بهعنوان ضرورتهای مرحله بعد مورد توجه قرار گرفت.
پیگیری مسئولیتهای مرتبط با ساختمان مجاور و مستندسازی حقوقی
با توجه به موارد مطرحشده در بخشهای بالا پیشبینی شد مکاتبات لازم با مالک یا مسئول ساختمان مجاور برای بررسی وضعیت موجود، پاکسازی نخالهها و رفع عوامل خطرآفرین، بررسی موضوع از طریق واحد حقوقی پژوهشگاه و در صورت احراز تخلف یا ورود خسارت، پیگیری از شهرداری و سایر مراجع ذیصلاح انجام شود. همچنین استفاده از نظر کارشناسان رسمی ساختمان و متخصصان نظام مهندسی برای بررسی منشأ خسارات، ارزیابی آثار عملیات ساختمانی مجاور و تعیین مسئولیتهای احتمالی، از جمله راهکارهای مورد توجه برای پیگیری دقیق و مستند موضوع بود.
جمعبندی؛ پیگیری مستمر برای رفع مشکلات و بهسازی زیرساختهای ساختمان
این بازدید در راستای پیگیری مسائل و نواقص موجود در ساختمان و کتابخانه مینوی و با هدف جلوگیری از گسترش خسارات، صیانت از منابع علمی و فرهنگی و ارتقای شرایط کالبدی و زیرساختی پژوهشگاه انجام شد.
بررسیهای انجامشده نشان داد که رسیدگی به مسائل موجود مستلزم پیگیری همزمان سه محور اصلی است: نخست، انجام اقدامات فوری و پیشگیرانه برای جلوگیری از تشدید آسیبها؛ دوم، بهرهگیری از نظر کارشناسان تخصصی برای ارزیابی دقیق وضعیت ساختمان و منابع کتابخانه؛ و سوم، برنامهریزی و اجرای اقدامات زیربنایی برای رفع ریشهای نواقص و بهسازی بخشهای آسیبپذیر.
بر این اساس، پیگیری اقدامات کوتاهمدت، فراهمسازی زمینه بازدید کارشناسان حفاظت و مرمت، مستندسازی وضعیت موجود و برنامهریزی برای تعمیرات اساسی و بهسازی زیرساختها در دستور کار قرار گرفت.
مدیریت پژوهشگاه با عزم جدی و پیگیری مستمر، روند رسیدگی به مشکلات ناشی از نفوذ رطوبت و نمزدگی و مهمتر از آن رفع نواقص زیرساختی ساختمان و اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری از تکرار حوادث مشابه را دنبال میکند. در این راستا، اقدامات پیشگیرانه و اجرایی برای جلوگیری از گسترش آسیبها، شناسایی و رفع عوامل ایجادکننده مشکلات و فراهمسازی زمینه تعمیرات و بهسازی اساسی، بهصورت مستمر در حال پیگیری است. این روند تا رفع اصولی مشکلات و بهبود پایدار وضعیت ساختمان برای گام اول برنامهها ادامه خواهد داشت. گام دوم برنامههای پیشبینی شده برای توسعه و ارتقای خدمات مطلوب کتابخانه استاد مجتبی مینوی است./پایان
