در نشست مشترک معاون اول رئیسجمهور با رؤسای مجمع پژوهشگاههای ملی کشور مطرح شد؛
پژوهشگاههای علوم انسانی، رادار تشخیص زودهنگام پدیدههای فرهنگی
دکتر امیریطهرانی در نشست معاون اول رئیسجمهور با رؤسای پژوهشگاههای ملی: حل مسائل مزمن کشور نیازمند تغییر رویکرد و طرح پارادایم جدید است
دکتر عارف: دانشگاهها و مراکز علمی در دفاع از کشور میدانداری کردند / دولت برای برونرفت از چالشها به راهکارهای کاربردی مراکز پژوهشی نیازمند است
نشست مشترک معاون اول رئیسجمهور با رؤسای پژوهشگاههای ملی کشور، ۱۹ آبانماه ۱۴۰۵، با تأکید بر تقویت ارتباط میان علم و صنعت، ارتقای جایگاه پژوهشگاهها و بهرهگیری از ظرفیت نیروی انسانی نخبه برای حل مسائل راهبردی کشور برگزار شد. در این نشست، دکتر سیدمحمدرضا امیریطهرانی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، بر ضرورت بهرهگیری مؤثر از ظرفیت پژوهشگاههای علوم انسانی در سیاستگذاری عمومی و تغییر رویکردهای سنتی در مواجهه با مسائل مزمن کشور تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، این نشست روز ۱۹ آبانماه ۱۴۰۵، با حضور محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران برگزار شد. معاون اول رئیسجمهور پیش از این نشست، از دستاوردها و محصولات شرکتهای دانشبنیان مستقر در این مجموعه بازدید کرد.
عارف: ما دنبال جنگ نیستیم، اما بهخوبی از خود دفاع میکنیم
معاون اول رئیسجمهور در این نشست با تأکید بر ضرورت تداوم توسعه علم و فناوریهای پیشرفته، فارغ از شرایط سیاسی و امنیتی، اظهار کرد: چه صلح حاصل شود و چه نشود، مسیر رویارویی با دشمن ادامه خواهد داشت؛ بنابراین باید توسعه فناوریهای پیشرفته را با جدیت بیشتری دنبال کنیم تا در برابر دشمن دست برتر را داشته باشیم.
عارف با بیان اینکه ایران به دنبال جنگ نیست، اما بهخوبی از خود دفاع میکند، به دو جنگ اخیر که به گفته وی از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشور تحمیل شد، اشاره کرد و افزود: امروز بهخوبی درک شده است که چرا رهبر شهید انقلاب بر قرار گرفتن صنعت هوافضا در اولویت تأکید داشتند.
جوانان دانشمند، افسران دو جنگ تحمیلی اخیر بودند
عارف با گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب و قدردانی از عملکرد مراکز علمی و پژوهشی در دو جنگ اخیر، دستاوردهای علمی و فناورانه کشور را حاصل نگاه عمیق، دقیق و بلندمدت ایشان به عرصه علم و فناوری دانست و گفت: جوانان دانشمند افسران این دو جنگ بودند و دانشگاهها و مراکز علمی میدانداری کردند.
وی با اشاره به نقش دستاوردهای علمی در افزایش توان دفاعی کشور افزود: این دستاوردها موجب بهبود توان ایران در دفاع در برابر تجاوز دشمن شد؛ بهگونهای که هر هفته وضعیت دفاعی کشور بهتر میشد. وی همچنین بر ضرورت حفظ دستاوردهای علمی و فناورانه و استمرار سرمایهگذاری در حوزههای راهبردی تأکید کرد.
دولت آماده واگذاری اختیارات به دانشگاهها و پژوهشگاههاست
معاون اول رئیسجمهور با انتقاد از مداخله برخی نهادهای بیرون از دانشگاه در تصمیمگیریهای مربوط به مراکز علمی، این مداخلات را از عوامل تحققنیافتن کامل انتظارات از دانشگاهها در حل مسائل کشور دانست.
عارف اظهار کرد: علت اینکه دانشگاهها در حد انتظار در حل مسائل کشور نقشآفرینی نکردهاند، این است که برخی نهادهای بیرونی دانشگاه که صلاحیت لازم را ندارند، درباره دانشگاه تصمیمگیری میکنند.
وی با تأکید بر ضرورت کاهش مداخلات غیرضروری در امور دانشگاهها و پژوهشگاهها گفت: دولت چهاردهم آمادگی دارد اختیارات لازم را به مراکز علمی واگذار کند تا این مراکز با استقلال عمل بیشتر، مأموریتهای علمی و پژوهشی خود را دنبال کنند.
معاون اول رئیسجمهور همچنین بر ضرورت حرکت دانشگاهها و پژوهشگاهها به سمت درآمدهای پایدار از مسیر تبدیل علم به ثروت تأکید کرد و با اشاره به محدودیت منابع عمومی خاطرنشان کرد: هیچ دولتی قادر نخواهد بود سهم پژوهش را نسبت به شرایط فعلی به شکل چشمگیری افزایش دهد؛ بنابراین باید زمینه بهرهگیری مؤثرتر مراکز علمی از ظرفیتهای پژوهشی و فناورانه برای درآمدزایی پایدار فراهم شود.
پژوهشگاهها باید در حل مسائل کلان کشور نقشآفرینی کنند
عارف با اشاره به تأکید رئیسجمهور بر ضرورت نقشآفرینی دانشگاهها در حل مسائل کشور گفت: دولت برای برونرفت از چالشهای حوزه محیطزیست، اقتصاد، انرژی و مسائل اجتماعی به راهکارهای کاربردی مراکز پژوهشی نیازمند است.
وی با بیان اینکه راهی جز ارتقای جایگاه پژوهشگاهها وجود ندارد، افزود: این مراکز در طول دهههای گذشته کارآمدی خود را اثبات کردهاند و امروز باید نقش مؤثرتری در پاسخگویی به نیازهای راهبردی کشور بر عهده بگیرند.
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به فلسفه تأسیس پژوهشگاهها از اوایل دهه ۶۰ اظهار کرد: هدف از ایجاد این مراکز، تمرکز بر پژوهش، ایجاد زبان مشترک میان مراکز علمی و صنعت و حرکت به سمت تولید جدی علم و فناوری بود. به گفته وی، پژوهشگاهها امروز به پل ارتباطی میان علم و صنعت تبدیل شدهاند و نقش مهمی در تعامل میان مراکز علمی و بخشهای راهبردی کشور دارند.
راهبرد دولت چهاردهم، جبران عقبماندگی علمی و تحقق مرجعیت جهانی است
عارف با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب بر دستیابی ایران به مرجعیت علمی در جهان و علمی شدن زبان فارسی گفت: بر اساس سند چشمانداز ۲۰ ساله، کشور باید به جایگاه نخست منطقه در حوزه علم و فناوری و جایگاهی تأثیرگذار در جهان دست مییافت.
وی راهبرد دولت چهاردهم را تحقق توصیههای رهبری و جبران عقبماندگی کشور در دستیابی به اهداف سند چشمانداز ۲۰ ساله عنوان کرد.
معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت آغاز تربیت نیروی انسانی توانمند از سالهای ابتدایی آموزش اظهار کرد: برای دستیابی به اهداف علمی و فناورانه کشور باید به آموزش در سالهای نخست مدرسه توجه کافی داشته باشیم و بهترین و قویترین معلمان برای دانشآموزان این مقاطع انتخاب شوند تا پایههای علمی و تربیتی آنان بهدرستی شکل بگیرد.
عارف نیروی انسانی نخبه را مزیت اصلی کشور دانست و بر ضرورت برنامهریزی بلندمدت برای تربیت، حفظ و بهرهگیری از ظرفیت نخبگان تأکید کرد. وی همچنین رسیدگی به مشکلات معیشتی استادان و نخبگان و تدوین سازوکارهای حمایتی مناسب از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را ضروری دانست.
وزیر علوم خواستار تحقق سهم دو درصدی پژوهش از تولید ناخالص داخلی شد
پیش از سخنان معاون اول رئیسجمهور، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، با تأکید بر اینکه نهاد علم بهرهورترین بخش کشور است، خواستار تحقق سهم دو درصدی حوزه پژوهش از تولید ناخالص داخلی بر اساس برنامه هفتم پیشرفت شد.
وی همچنین بر ضرورت پرهیز از نگاه بخشی به توسعه علمی و تقویت جایگاه پژوهش در برنامهریزیهای کلان کشور تأکید کرد.
تأکید رؤسای پژوهشگاهها بر حفظ نخبگان و رفع موانع درآمدزایی
در ادامه نشست، رؤسای پژوهشگاههای ملی کشور به بیان چالشها و پیشنهادهای خود برای ارتقای نقش مراکز پژوهشی در حل مسائل کشور پرداختند.
مرتضی احسانی، رئیس پژوهشگاه پلیمر، با اشاره به اهمیت حفظ نیروی انسانی متخصص، خواستار رفع موانع درآمدزایی پژوهشگاهها و استفاده بیشتر از ظرفیت این مراکز در برنامهریزیهای ملی شد.
محمدجواد لاریجانی، رئیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی، نیز بر ضرورت ایجاد سازوکاری چابک برای جذب سریع نخبگانی که به کشور بازمیگردند، تأکید کرد و خواستار تسهیل فرایند بهکارگیری این افراد در مراکز علمی و پژوهشی شد تا امکان بهرهگیری از ظرفیت تخصصی آنان فراهم شود.
پیشنهاد واگذاری مأموریتهای کلان و اصلاح نظام حکمرانی علم
فروزنده محجوبی، رئیس پژوهشگاه ژنتیک، با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت تخصصی پژوهشگاهها، خواستار واگذاری مأموریتهای مشخص و کلان به این مراکز شد.
علی خرسندی، رئیس مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، نیز بر ضرورت بازآرایی نظام حکمرانی یکپارچه علم با محوریت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تأکید کرد. وی با توجه به تفاوت مأموریتهای دانشگاهها و پژوهشگاهها، تفکیک ضوابط و مقررات این دو دسته از مراکز را ضروری دانست.
پژوهشگاههای علوم انسانی؛ رادار تشخیص زودهنگام پدیدههای فرهنگی
در بخش دیگری از این نشست، رسول صادقی، رئیس پژوهشگاه جمعیت، و دکتر سیدمحمدرضا امیریطهرانی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با انتقاد از تأخیر در تصمیمگیری درباره برخی مسائل اجتماعی، بر ضرورت بهرهگیری مؤثرتر از ظرفیت پژوهشگاههای علوم انسانی در سیاستگذاری عمومی تأکید کردند.آنان پژوهشگاههای علوم انسانی را «رادار تشخیص زودهنگام پدیدههای فرهنگی» توصیف کردند و خواستار تغییر رویکردهای سنتی در شناسایی و حل مسائل کشور شدند.
دکتر امیریطهرانی در تشریح دیدگاههای خود، مسائل مزمن کشور از جمله وضعیت اقتصادی، نظام آموزشوپرورش و شکاف میان جامعه و صنعت را از جمله مسائلی دانست که طی سالهای گذشته سامان نیافتهاند و حل آنها نیازمند تغییر رویکرد و، به تعبیر وی، طرح پارادایمی جدید است.
رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکرد اجتماعی ـ فنی به پدیدههای فناورانه تصریح کرد: ترمیم شکاف میان جامعه و صنعت بدون چنین رویکردی امکانپذیر نیست. وی همچنین بهبود وضعیت اقتصادی را مستلزم انتقال توجه از «قیمت» به سیاستگذاری مبتنی بر «حقوق اساسی» دانست و اصلاح نظام آموزشوپرورش را نیازمند ترویج تفکر انتقادی در فرایند یادگیری عنوان کرد.
این دیدگاهها بر ضرورت توجه به ابعاد اجتماعی و فرهنگی مسائل کشور در کنار ابعاد اقتصادی، فناورانه و آموزشی و استفاده از ظرفیت پژوهشگاههای علوم انسانی در طراحی راهکارهای سیاستی تأکید داشت./پایان
