یادداشت؛ بعثت بانوان با تأسّی از الگوی فاطمی؛ تجلّیگاه الگوی سوم زن انقلاب اسلامی
دکتر فرشته معتمد لنگرودی
عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات قرآنیِ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
در عرصه جنگ مقدس رمضان مرزهای جنگ تغییر کرده است؛ چراکه جنگ امروز، جنگ در خانه و محلّهها و میادین، جنگ در عقاید دینی و در اذهان افراد است، لذا جنگ کنونی، جنگ ترکیبی است و این شرایط جنگ را دشوارتر کرده است. دشمن با شناخت این عرصه، به دنبال ایجاد ناروایتی است تا جایی که تلاش دارد با ناروایتی آن را به شکست یا سازش در افکار نشان دهد. در چنین عرصهای مقاومت اجتماعی بانوان در میادین نقش بسزایی دارد. در این شبها، زنان با تفقّه و ژرف اندیشی در برابر تحریفهای رسانهای دشمن به عنوان کنشگران اصلی در مدیریت معنا در میادین حضور فعّال داشتهاند. این حضور ریشه در سیره سیاسی حضرت فاطمه(س) دارد. ایشان با ایراد خطبه غرّای فدک در مسجد النبی، روایت اصلی سقیفه را که سعی در جلوهگر کردن حقّانیّت خود داشت، با شجاعت و صلابت نقد کرده و مخاطبان را با یادآوری دستاوردهای نبوی به سوی روایت اصیل و معنای اصلی گفتمان «ولایت» رهنمون کرده است. در واقع، حضرت زهرا (س) در این خطبه، موضوع فدک را از سطح یک اختلاف شخصی فراتر برده و آن را به مسائل حقانیت و ولایت مرتبط میسازد و با استفاده از ظرفیّت مسجد به عنوان محلّ ایراد خطبه، بُعد عمومی و مردمی این کنشگری و مطالبه گری را تقویت مینماید.
در جنگ مقدس رمضان، زنان با الگوگیری از سیره فاطمی با حضور عفیفانه در میادین افزون بر سوگوار بودن رهبر شهید انقلاب به نقشآفرینی حماسی در دفاع از مقام ولایت فقیه پرداختند و معنای زن مسلمان را به همه جهانیان نشان دادند. همان الگویی که رهبر شهید انقلاب از آن به عنوان «الگوی سوم زن» یاد کرده است و همواره جایگاه فعّال زنان را به عنوان سوژه اصلی انقلاب اسلامی بازتعریف کرده است. مسئله برجسته در الگوی سوم، تمایز برجسته آن با دیگر الگوهایی است که شرق و غرب ارائه میدهد؛ زیرا الگوی سوم در تصویر خلق شده خود «عفیف»، «محجبه»، «شریف» و در «متن و مرکز تمامی تحوّلات تاریخی در گستره عالم» است؛ یعنی زن تراز انقلاب اسلامی به واسطه انقلابیگری و کنشگری خود در متن و مرکز است و عفیف و محجبه و شریف بودن را به منزله لوازم آن به دست میآورد. لذا عفیف بودن صفت زنی است که انسانیّتش بر جنسیّتش ارجح است. در عین حال، در متن و مرکز است تا سهم تکلیف خود را در تاریخسازی به انجام رسانده باشد. این زن در مقابل الگوی غربی که در آن جنسیّت بر انسانیّت غلبه یافته است، قرار دارد و به زن غربی ثابت میکند که میتوان به واسطه نگاه جنسی تحقیر نشد و در عین حال در جامعه اثرگذار بود. همچنین در این الگو، این زن در مقابل زن شرقی که به عنوان عنصری در حاشیه قرار دارد، اثرگذاری اجتماعی را اصل میداند و به زن شرقی ثابت میکند که توانمندی زن فراتر از آن است که فقط به فرزندآوری محدود شود؛ بلکه میتواند همپای مردان در تحوّلات جامعه اثرآفرین باشد.
زنان در جنگ تحمیلی و تحوّلات ایجاد شده در عصر کنونی کشور به خوبی نشان دادند که زن مسلمان انقلابی همچون جنگ هشت ساله دفاع مقدس، کنشگری فعّال در میادین مقاومت دارد و با تبدیل کردن هر خانه به یک جبهه جنگ و هر میدان به جهاد تبیین نشان داده است که بانوان مبعوث شده هرگز از مطالبهگری خون رهبر شهید دست برنمیدارند. از این رو، بانوان در بزنگاههای تاریخی با تأسّی از الهیات شیعه نه تنها مدیریت خانواده بلکه مدیریت میادین را نیز فراتر از مردان دارند و با حضور خود ضامن پیروزیهای میدانی انقلاب اسلامی هستند./پایان
ایتا