یادداشت؛ خلیج فارس؛ کانون نبرد تمدنی ایران و غرب

یادداشت؛ خلیج فارس؛ کانون نبرد تمدنی ایران و غرب
جنگ تن به تن فرهنگی ـ تمدنی

زهره عطایی آشتیانی
معاون کاربردی‌سازی علوم انسانی و فرهنگی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

خلیج فارس یکی از کهن‌ترین و پایدارترین فضاهای تمدنی جهان است؛ پهنه‌ای که از هزاره سوم پیش از میلاد تاکنون نقش پیونددهنده میان فلات ایران، بین‌النهرین، شبه‌قاره هند، دریای عرب و شرق آفریقا را بر عهده داشته است. در ادبیات تاریخ جهانی، خلیج فارس به‌عنوان «گره کلیدی شبکه اقیانوس هند» شناخته می‌شود؛ شبکه‌ای که از قرن ها نه‌تنها کالا، بلکه دانش، آیین، خط، فناوری، هنر و روایت تمدنی را میان سرزمین‌ها تولید ، توزیع وبه مصرف می رساند.اگر چه امروز تصویری از کارکرد اقتصادی و ژئوپلیتیکی از این مسیربه نمایش جهانیان گذاشته شده اما در لایه‌های عمیق تر این پهنه، بازه تازه‌ای از رقابت روایت‌ها، هویت‌ها و قدرت نرم را شکل داده است.

جنگ امریکایی- صهیونی بر علیه ایران نه یک نبرد نظامی بلکه یک جنگ تن به تن فرهنگی-تمدنی است؛ جنگی که در آن، ایران با تاریخ و تمدن هزاران ساله‌ی خود، به‌عنوان تنها نگهبان واقعی این میراث جهانی، در برابر تلاش‌های این قدرت‌های فاقد تاریخ تمدنی ایستاده است. آن‌ها تنها به منابع انرژی چشم دوخته‌اند؟ خیر، آن‌ها در پی تسلط بر ریشه‌های تمدنی و فرهنگی‌ای هستند که در این سرزمین‌ رشد کرده و شکوفا شده‌اند. هدف آن‌ها نابودی بنیان‌های فرهنگی و بازتعریف تاریخ بر اساس منافع سیاسی و اقتصادی خود است جرقه این مساله متاخر نیست، سالیانی است که تبلیغ و تاکید برتغییر نام خلیج فارس یا ادعای مالکیت جزایر ایرانی از سوی کشورهایی که در حال ساختن تاریخ برای خود هستند، زده شده است.

ایران، در طول قرون، نه تنها از منابع طبیعی خلیج فارس دفاع کرده، بلکه از میراث عظیم علمی، فرهنگی و هنری این منطقه که در دل تمدن‌های باستانی نهفته است، پاسداری کرده است. علم ریاضیاتی که در دوران ساسانیان بر مبنای اصول حکمت و فلسفه ایرانی پایه‌گذاری شد، یا هنر معماری که در دوران اسلامی در ایران به اوج رسید، تنها بخشی از گنجینه‌ای است که ایران از آن دفاع کرده است. این‌ها تنها نمونه‌هایی از آن‌اند که در دل خلیج فارس و در میان تمدن‌های بزرگ این سرزمین به‌وجود آمده است و حالا در برابر تهدید قدرت‌های بی‌تاریخ قرار دارد.

در نهایت، باید اذعان کرد که این نبرد فرهنگی-تمدنی به‌طور خاص در خلیج فارس به اوج خود رسیده است. ایران نه تنها باید از منابع طبیعی خود محافظت کند، بلکه در قامت ناجی در بازتولید ظرفیت تمدنی این سرزمین، که روزگاری نقطه‌ی تلاقی تمدن‌ها و هنرها بود، ظاهر شده است.ایران همچنان به‌عنوان تنها قدرت تمدنی در منطقه، مسئولیت حفظ تمامیت فرهنگی، تاریخی و طبیعی خلیج فارس را بر دوش دارد. این جنگ نه تنها جنگی بر سر منابع است، بلکه جنگی است بر سر هویت، فرهنگ تاریخ بشریت. جمهوری اسلامی ایران مسئولیت تاریخی را با غرور و شجاعت به دوش بکشد، چرا که این نبرد، نبردی برای بقای تمدن‌ها و حفظ هویت فرهنگی جهان بشری در برابر جهان تهی از معنا است.