یادداشت؛ دربارهٔ «ایران» یا «آیران» یا «پرشیا»!

دربارهٔ «ایران» یا «آیران» یا «پرشیا»!
!"On "irân" or "âirân" or "Persia

دکتر امید طبیب‌زاده
استاد پژوهشکده زبان‌شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

در اینجا اختصاراً به دو نکته در مورد نام کشور عزیزمان در زبان انگلیسی اشاره می‌کنم که امیدوارم برای دوستداران این مباحث سودمند باشد.
نکتهٔ نخست به تلفظ انگلیسی اسم خاص Iran در میان سیاستمداران و خبرنگاران و مفسران آمریکایی مربوط می‌شود. ترامپ و دار و دستهٔ ضدایرانی او این کلمه را بیشتر به صورت «آیران» (âirân) تلفظ می‌کنند (شبیه به عبارت انگلیسی I run، یعنی می‌دَوَم)، اما مخالفان سیاسی گروه فوق غالباً این کلمه به شکل صحیح فارسی‌اش، یعنی همان «ایران» (irân) تلفظ می‌کنند. 
طبق مشاهدات و آمارگیری‌های مختصر بنده، هرچه از اغاز جنگ بیشتر می‌گذرد و ضعف و حماقت‌های ترامپ در جنگ با ایران آشکارتر می‌شود، گرایش به تلفظ صحیح این اسم (irân) نیز در بین مردم آمریکا بیشتر، و تلفظ تحقیرآمیز «آیران» متروک‌تر می‌شود! ظاهراً کسانی که تعمداً از تلفظ «آیران» استفاده می‌کنند قصد تحقیر ایران و ایرانیان را دارند، و کسانی که تلفظ صحیح «ایران» را به کار می‌برند خواهان برائت از گروه نخست هستند! البته به حرف گربه‌سیاه باران نمی‌بارد، اما باشد که Iran در آمریکا و همه جای دنیا، همواره به شکل صحیح آن، یعنی همان «ایران» تلفظ شود و بس!
نکتهٔ دوم مربوط می‌شود به بخشی از دیاسپورای ایرانی که وقتی به انگلیسی سخن می‌گویند، اصرار دارند کشور خود را نه «Iran» بلکه «Persia» بخوانند! البته ایرادی ندارد که ما در زبان انگلیسی به Iran بگوییم Persia، اما درهرحال توجه به دو نکته لازم است؛ اولاً از نظر غربی‌های باسواد هیچ فرقی بین Iran و Persia وجود ندارد و این اصرار بیهودهٔ ما سبب نمی‌شود که مثلاً ما از نظر آنان مدرن یا اروپایی جلوه کنیم! ثانیاً نام کشور ما از قدیم‌الایام تا کنون در زبان فارسی همواره ایران بوده است، اما اروپایی‌ها و مخصوصا انگلیسی‌ها در مکاتبات رسمی اداری خود این کشور را همواره Persia می‌خواندند. رضاشاه کمی پیش از آغاز جنگ جهانی دوم، طی بخشنامه‌ای رسمی تمام کشورهای غربی را مکلف کرد که در نامه‌ها و بخش‌نامه‌های رسمی خود دیگر از لفظ Persia استفاده نکنند و فقط از لفظ Iran استفاده کنند. ظاهراً او بدین طریق هم می‌خواست ارادت خودش را به ایدئولوژی آریایی آلمان تصریح کند، و هم دهن‌کجی مختصری به انگلیسی‌ها کرده باشد!
باری در زبان انگلیسی، هم Iran صحیح است هم Persia، اما خاصه دیاسپورای سلطنت‌طلب باید یادشان باشد که Iran یادگار رضاشاه در زبان انگلیسی است، و هربار که آنها بجای Iran می‌گویند Persia، تن و بدن آن مرحوم را در گورش می‌لرزانند!
 

کاسه‌های داغ‌تر از آش

امید طبیب‌زاده

کسانی که هنوز طرفدار ترامپ و نتانیاهو و رضا پهلوی هستند، لحظه‌ای به خود بیایند و توجه کنند که حتی اروپا جانب ترامپ و اسراییل را رها کرده است، و حتی فریاد اعتراض مردم و سربازان آمریکایی علیه او و جنایتکاران دور و برش بلند شده و روزبه‌روز شدت می‌گیرد، و حتی در خود اسراییل هم عدهٔ بسیاری نتانیاهو را از زمره عمالقه می‌دانند و تظاهرات ضد جنگ برعلیه او راه می‌اندازند، و عجبا که حتی خود ترامپ هم به رضا پهلوی نمی‌گوید «شاهزاده»، بلکه از تعابیر تحقیرآمیزی مانند «بچهٔ شاه» یا «شاهزادهٔ بازنده» استفاده می‌کند- چیزی در حدود همان «Kiss my ass» که به ولیعهد عربستان گفته بود!. واقعاً حیرت‌آور است این مایه کاسهٔ داغ‌تر از آش بودن!.

هنوز در بحث با برخی دوستان و آشنایان می‌شنوم که با خوشبینی بسیار می‌گویند «آینده از آن ماست، کمک در راه است، درست می‌شود، وطن را از نو می‌سازیم...!». دیروز از مفسر نادانی در بی‌بی‌سی شنیدم که می‌گفت مهم نیست اگر پل کرج یا فولاد مبارکه را بزنند، زیرا اینها را می‌توان دوباره ساخت، مهم این است که درعوض به آزادی می‌رسیم...! افسوس که نمی‌فهمند و هیچ تصوری ندارند از این که «عصر حجر» یعنی چه، و پس از بازگشت به عصر حجر، چقدر و چندین و چند سال باید تلاش و هزینه کنند تا تازه به وضع دو ماه پیش بازگردند!. عجبا که هنوز نفهمیده‌اند این جنگ نه‌تنها کوچکترین آسیبی به ساختار حکومت نزده بلکه آن را به مراتب تقویت کرده است! عجبا که نفهمیده‌اند همین جنگ سبب شده تا حاکمیت ایران بر تنگه هرمز کاملاً تثبیت شود...

... و اما در غرابت دودمان پهلوی هم یک نکته بگویم: چندی پیش دو تن از این طایفه برای طرفداران ایرانی خود به زبان انگلیسی اما با لهجه و تلفظی کاملاً فارسی سخنرانی می‌کردند، و مترجم بی‌سوادی هم اظهاراتشان را به فارسی برمی‌گرداند! نمی‌دانم کسانی که فارسی را خوب می‌دانند و انگلیسی را هم خوب یاد نگرفته‌اند، چرا باید برای مخاطبان فارسی‌زبان خود به انگلیسی سخن بگویند؟! این حجم از خودباختگی به‌خوبی مبین فرهنگ اقلیتی از دیاسپورای خودباختهٔ ایرانی است که جز کلمات رکیک هیچ در چنته ندارند. چطور می‌توان شیفته و طرفدار چنین جماعت نامطلع و مملو از عقدهٔ حقارتی بود!؟...