پیروزی فرهنگ بر تفنگ/ شهادت رهبر انقلاب و اعتلای فرهنگ سیاسی

دکتر موسی نجفی در برنامه جریان شبکه یک سیما:

پیروزی فرهنگ بر تفنگ/ شهادت رهبر انقلاب و اعتلای فرهنگ سیاسی

برنامه جریان شبکه یک سیما با حضور دکتر موسی نجفی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۲۲ فروردین ماه ۱۴۰۵ از شبکه یک سیما پخش شد.

 موضوع این برنامه "شهادت رهبر انقلاب و اعتلای فرهنگ سیاسی" بود که دکتر نجفی استاد تمام علوم سیاسی و رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به سؤالات مجری برنامه پاسخ داد.

متن این گفتگو از نظرتان می‌گذرد:

شهادت رهبر مقاومت؛ جرقه‌ای بر انبار باروت ایمان و پایان عصر استعمار

علیرضا زادبر (استاد دانشگاه و پژوهشگر)، میزبان برنامه، با اشاره به عبور از اربعین شهادت رهبر مقاومت، صحبت را آغاز کرد. او این ایام را فرصت مناسبی برای بررسی ابعاد شخصیتی این پیشوا و تأثیر شهادتشان بر نظم و فرهنگ سیاسی ایران، منطقه و جهان دانست.

زادبر سپس پرسید: این شهادت چه نقشی در فرهنگ سیاسی منطقه، جهان و همچنین آینده خواهد داشت؟

موسی نجفی در پاسخ، ابتدا خاطره‌ای از سال‌های ۶۳ و ۶۴ در دانشگاه تهران و دیدار با مقام معظم رهبری که در آن زمان رئیس‌جمهور بودند، نقل کرد. او گفت: ایشان در آن دیدار فرمودند زمانی از امام خمینی (ره) پرسیدم چه وقت به فکر انجام این انقلاب افتادید؟ امام در پاسخ به رحلت آیت‌الله‌العظمی بروجردی در اوایل دهه چهل و عزاداری پیوسته و چهل‌روزه مردم اشاره کردند و فرمودند با مشاهده این اصرار مردم بر پاسداشت ایمان و مرجع تقلیدشان، متوجه ظرفیت عظیم این ملت شدم.

این استاد اندیشه سیاسی با تطبیق این رویداد با سوگواری‌های ادامه‌دار مردمی برای رهبر مقاومت، تأکید کرد که سوخت اصلی حرکت‌های سیاسی بزرگ، همین ایمان، طاقت و صبر مردم است.

او همچنین با اشاره به تحلیل مرحوم مدرس از قیام تحریم تنباکو یادآور شد: همان‌طور که مدرس گفت، حکم میرزای شیرازی جرقه‌ای بر انبار باروتِ ایمان مردم بود. اگر این ایمان نَم بکشد، هزاران کاغذ و مرکب و هیچ جرقه‌ای اثر نخواهد داشت. استخراج یک گفتمان سیاسی و انقلابی از دل ایمان مردم، تنها از عهده رهبران تیزهوش جریان‌های بیداری اسلامی برمی‌آید.

در ادامه، زادبر با اشاره به پیام امام انقلاب، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، یکی از هنر‌های بزرگ و کمتردیده‌شده رهبر شهید را هنر «تربیت و پرورش اجتماع از طریق ساخت افکار، روحیات و عواطف توده‌های عظیم مردم» دانست که مصداق همان ساخت ظرفیت مردمی است.

پیروزی فرهنگ بر تفنگ

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با تأیید این موضوع، به اهمیت جنگ روایت‌ها در دل جنگ ترکیبی کنونی پرداخت و گفت: امروز ابعاد نظامی و سیاسی تنها بخشی از ماجراست و ما باید بتوانیم در جنگ روایت‌ها، گفتمان خود را زودتر از دشمن به کرسی بنشانیم و چشم‌انداز آینده را ترسیم کنیم. معتقدم پس از شهادت آقا، همه چیز چند قدم به پیش آمده است و تمام ارکان جامعه، از مردم تا مسئولان و نیرو‌های مسلح، حرکتی رو به جلو داشته‌اند.

او سپس وجه غالب شخصیت قائد شهید را فرهنگی دانست و توضیح داد: در انسان‌های ذو ابعاد معمولاً یک بُعد غلبه دارد. در ایشان، فرهنگ بر اقتصاد، سیاست و امور نظامی اشراف داشت. ریشه بحث‌هایی مانند اقتصاد مقاومتی و خودکفایی نظامی نیز در همین فرهنگ‌سازی است و تنها یک شخصیت فرهنگی می‌تواند چنین فرهنگی را در اقتصاد و نظامی‌گری خلق کند. روح پیام‌های چهلم شهادت ایشان نیز متمرکز بر همین گفتمان‌سازی توسط توده‌های مردم است. 

تولد ملت مقدس از اتحاد مقدس

این استاد دانشگاه در بخش دیگر به مفهوم «قداست» در اندیشه رهبر شهید اشاره کرد. او با مقایسه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان گفت: در جنگ ۱۲ روزه رهبر شهید از تعبیر «اتحاد مقدس» استفاده کردند، اما امروز و در یک گام فراتر، با مفهوم «ملت مقدس» روبه‌رو هستیم. دلیل این ارتقا، ریخته شدن خون پیشوا و رهبر در میدان نبرد است. اتفاقی که با الهام از تاریخ اسلام و شهادت علنی حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در میدان، موج جدیدی از قداست و جوشش را در میان مردم ایجاد کرده است.

او افزود: این قداست صرفاً دفاع از منافع ملی و استقلال در برابر تجاوز خارجی نیست، بلکه به فرهنگ عمیق تشیع، امامت، نیابت امام زمان (عج) و تاریخ انبیا پیوند می‌خورد.

با شهادت رهبر انقلاب، نهضت عمق تمدنی بی‌سابقه‌ای پیدا کرد

نجفی به یک پدیده استثنایی در این رخداد تاریخی اشاره کرد و گفت: معمولاً حرکت کشور‌ها به سمت ملی‌گرایی و استقلال باعث کمرنگ شدن ابعاد امتی و بین‌المللی می‌شود. همان‌طور که شخصیتی امتی، چون سید جمال‌الدین اسدآبادی برای حفظ اعتبار خود میان ملل مسلمان، از بیان صریح ملیتش پرهیز داشت. اما دستاورد شگرف بیداری و نهضت اسلامی با شهادت مقام معظم رهبری این بود که ابعاد ملی و امتی به‌طور هم‌زمان پررنگ شدند و این نهضت چنان عمق تمدنیِ بی‌سابقه‌ای پیدا کرد که در ادوار گذشته، نظیر دوران مشروطه، دیده نمی‌شد.

هم‌سویی «عرق ملی» و «آرمان امتی»

علیرضا زادبر، میزبان برنامه، در ادامه خواستار بیان مصادیق روشنی از پیوند هم‌زمان ابعاد ملی و امتی پس از شهادت رهبر مقاومت شد.

موسی نجفی در تبیین این مصادیق یادآور شد: امروز شاهدیم که توده‌های مردم، حتی کسانی که لزوماً مذهبی نیستند یا ایرانیان خارج از کشور، با عرق ملیِ بسیار محترم و ارزشمندی برای دفاع از وطن به میدان آمده‌اند. ظرفیتی که در جنگ ۱۲ روزه نیز وجود داشت، اما نه با این شدت.

برای مطالعه متن کامل گفتگو رجوع شود به: 

https://jamejamonline.ir/006UoR