درسگفتار آشنایی با فلسفه میان ­فرهنگی

۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۶ | ۱۶:۵۹ کد : ۱۵۱۳۲ خبر و اطلاعیه
تعداد بازدید:۷۸۰

گروه پژوهشی مطالعات میان‌فرهنگی پژوهشکده فرهنگ معاصر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می کند:

درسگفتار آشنایی با فلسفه میان ­فرهنگی

دکتر رضا دهقانی

پژوهشگر حوزه فلسفه میان­فرهنگی دانشگاه وین

جهان جدید را می­توان عصر هم­زمانی جهانی­سازی ساختاری و تکنیکی از یک طرف و چندپارگی یا تکه­تکه­سازی فرهنگی و ارزشی دانست. ساختارهای علمی و تکنیکی در حال بسط بوده­ اند ولی در عین حال مناطق مختلف جهان یا به بیان دیگر فرهنگ­های مختلف چندپاره باقی مانده­اند. در چند سال اخیر با طرح مسائل مهاجرت و جنگ و مواجهه خشونت آمیز غرب و جهان اسلامی و البته بحران­های اقتصادی، در حوزه­ های جهانی­شده (گلوبال) علم و تکنیک و اقتصاد، علاوه بر جهانی­سازی، شاهد جریان­های منطقه­ای­ساز نیز بوده­ایم که در جهت تقویت چندپارگی­فرهنگی مذکور و البته در برابر جریان­های جهانی­سازی هستند. منطقه­ ای­ سازی هر روز در حال شدت گرفتن است. در نهایت نتیجه­ای که پس از این تحولات حاصل شده تقابل میان­ فرهنگ­ها است. اما این تقابل جدید با تقابل­های دیگر در تاریخ بشری و موارد نزاع و کشمکش ­های قومی گذشته متفاوت است. اینک تمامی فرهنگ­ها جریان جهانی­شدن را به نوعی تجربه کرده­اند و دسترسی به ساختار علمی و تکنیکی و البته در بسیاری موارد ساختار اقتصادی جهانی­شده دارند. بنابراین تقابلی که اکنون بین فرهنگ­ها ایجاد می­شود تقابل فرهنگ­های مجهز به ابزارهای جهانی است که وجه ارزشی و فرهنگی خود را به شدت پررنگ می­کنند و از این ساختار پیشرفته جهانی در خدمت تشدید تقابل استفاده می­کنند و نتیجه چیزی جز نزاع و تقابل خشونت­بار نیست.

اما فلسفه به معنای رایج آن در این میان به چندپارگی فرهنگی کمک کرده است. هرچند فلسفه در شکل­گیری و بسط جهانی­شدن نقش داشت اما به نظر این نقش را در منطقه­ای شدن جدید و نیز چندپارگی­ فرهنگی عالم نیز داشته است. به نظر می­توان نتیجه گرفت که فلسفه هرچند می­تواند نقش تعیین­کننده و حمایت­گری برای انسانیت انسان داشته باشد، اما در این تحلیل و در واقع، خادم جریان­های مختلف بوده است؛ از جهانی­ شدن تا منطقه­ای شدن و نیز چندپارگی فرهنگی. فلسفه به ظهور این جریان­ها که ظاهراً در مقابل هم هستند کمک کرده است. از یک طرف به عنوان مثال ایده­های جهان­ وطنی و یا آرمان­شهری ارائه داده که به نوعی در خدمت شکل­گیری و بسط جریان­های گلوبالیته هستند و از طرف دیگر ایده­های مرکزیت­ گرایانه­ای نظیر اروپامحوری عقل و فلسفه داده که در خدمت چندپارگی فرهنگی بوده­ اند. جریان­های منطقه­ ای سازی در ساختارهای اقتصادی و تکنیکی نیز به عنوان واکنشی به جهانی­سازی خود به خود و با استقلال بیشتری از فلسفه و بیشتر متأثر از تحولات و وضعیت اجتماعی و اقتصادی شکل گرفته ­اند. 

یکی از مهم­ترین خدمات فلسفه به چندپارگی فرهنگی اروپامحوری فلسفه است. این انحصار تاریخ­فلسفه و فلسفه به طورکلی به تاریخ تفکر غربی میرات اندیشه استعماری است. در این نگاه فرهنگ­های دیگر ناتوان­تر از آن هستند که تلاش و کوشش فکری خاص فلسفه را داشته باشند. اگر در میان متون دیگر فرهنگ­ها با متونی مواجه شوند که از لحاظ فکری قوی و عمیق هستند، برای جدا ساختن این متون از دستاوردهای اندیشه غربی آن­ها را نه فلسفه بلکه «حکمت» می­نامند.

 فلسفه دانشگاهی در جهان غرب و نیز در کشورهایی مانند ایران که در برنامه آموزشی و پژوهشی خود به شدت متأثر از غرب هستند، با تحولات معاصر برخوردی شکننده و بی­مهر داشته است. در فلسفه دانشگاهی موضوعات متداول تاریخ فلسفه غربی و شفاف­سازی و شرح منطقی و زبانی مسائلی که در جریان تحقق علوم و کاربرد و عادات زبانی روزمره به وجود می­آیند، در اولویت قرار داشته و برای بحث در باب موضوعات انضمامی­ای که با وضعیت کنونی جهان در پیوند هستند، در عمل تلاش بسیار ناچیزی می­شود.

اما در این میان از حدود سه دهه پیش جریان­هایی در سنت دانشگاهی به عنوان اقلیت به گونه­ای دیگر اندیشیده­اند که البته متأثر از فیلسوفان تمایز و نیز در نسبت با جریان­های فرهنگی دهه شصت به بعد هستند. از میان این جریان­ها، و به خصوص در فضای آلمانی­زبان دانشگاهی، می­توان به فلسفه میان­فرهنگی اشاره کرد. این فیلسوفان که عمدتاً متعلق به سنت غربی هستند و توسط برخی فیلسوفان دیگر سنت­ها حمایت شده­اند، تلاش می­کنند تا به مسائل مربوط به اتحاد و امتزاج و آمیزش فرهنگ­های موجود بپردازند و در پی آن هستند تا با فلسفه­های دیگر تعامل کنند و به مسائل انضمامی مربوط به تلاقی فرهنگ­ها اندیشه کنند

فلسفه میان­فرهنگی را می­توان پاسخی از سوی جهان دانشگاهی فلسفه در غرب، به خصوص در دانشگاه­های آلمانی­ زبان، به جهان جدید میان­فرهنگی دانست. این فیلسوفان سعی می­کنند به وضعیت جدید بیاندیشند و البته به این نسبت خود با اندیشه غربی تذکر می­دهند و نیز همکاری و تعامل فیلسوفان دیگر از فرهنگ­های دیگر را نیز طلب می­کنند. مسلماً این جریان در ابتدای راه است و برخی اندیشمندان غیر-اروپایی نظیر رویوزکه اُهاشی یا تورو تانی از ژاپن به این ندا پاسخ مثبت داده­اند و همراه شده­اند. در ایران نیز برخی از اساتید و محققین دانشگاهی سعی در همراهی در این راه کرده­اند، که نمونه این همراهی را می­توان در تأسیس انجمن فلسفه میان­فرهنگی ایران یا برگزاری چند همایش و نشست و نیز دعوت از دو متفکر برجسته میان­فرهنگی، گئورگ اشتنگر و رویوزوکه اُهاشی در تهران و برگزاری چند سخنرانی برای ایشان دید.

این کارگاه هم سعی دارد به عنوان فعالیتی دانشگاهی از جهان ایرانی معاضدتی به فلسفه میان­فرهنگی باشد. در این کارگاه شرکت­کنندگان با مباحث مطرح در فلسفه میان­فرهنگی به خصوص با نگاه به ایران و وضعیت آن در جهان میان­فرهنگی جدید آشنا خواهند شد.

سرفصل ها و محتوای دوره آموزشی :

ظهور، ضرورت، هدف و پیش زمینه و چیستی اندیشه میان¬فرهنگی

بررسی و نقد مرکزیت گرایی

بنیادگرایی دینی

بررسی سنت تاریخ فلسفه نویسی

فلسفه آفریقایی

هرمنوتیک گادامر  و فلسفه میان فرهنگی

فهم و فهمیدن در هرمنوتیک میان فرهنگی

پدیدارشناسی هوسرل و فلسفه میان فرهنگی

برنهارد والدنفلس؛ پدیدارشناسی میان

گئورگ اشتنگر؛ هستی شناسی ساختارمحور و هرمتیک

با هدف افزایش دانش نظری در زمینهٔ پژوهش­های میان­رشته­ای و میان­فرهنگی

ارتقای مهارت عملی در تحلیل موضوعات مختلف از دید­گاه میان­فرهنگی به خصوص با نگاه به ایران

شرکت در این دوره برای تمامی متخصصان و علاقمندان علوم انسانی بلامانع است.

*

مدت زمان دوره : 20 ساعت ( 5 جلسه 4 ساعته ) 5 روز

زمان برگزاری : روزهای 26، 27، 28 اردیبهشت ماه و 2 و 3 خردادماه 96  ساعت 13 تا 17

هزینه ثبت نام: 1/500/000 ریال

اعضای هیات علمی حوزه و دانشگاه، طلاب و دانشجویان، همکاران و ثبت نام کنندگان گروهی : 1/200/000ریال

شماره کارت مرکز: 5892101144648256  بانک سپه بنام حبیب صحرائی خامسلو

***

به شرکت کنندگان گواهینامه معتبر داده خواهد شد که ارزش علمی و اداری دارد. این گواهینامه قابل ترجمه و مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است.

علاقمندان برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام به سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی http://www.ihcs.ac.ir/Pages/Features/Home.aspx?wid=162   مراجعه کنند.

تلفن مشاوره و ثبت نام ( در ساعت اداری ) : 88624485 سرکار خانم عبدالهی

نشانی: تهران- بزرگراه کردستان- نبش خیابان دکتر صادق آئینه وند (64 غربی)- پژوهشگاه علوم­انسانی و مطالعات فرهنگی

کانال تلگرام مرکز :  @ihcsoe

مرکز آموزش‌های آزاد تخصصی علوم ­انسانی







نظر شما :