چندوظیفگی و حواس پرتی در بین کودکان و نوجوانان

زهرا اجاق

جهان پر شده است از رسانه ­ها و انواع و اقسام کارها برای انجام دادن. حتی بچه­ ها کارهای زیادی دارند که انجام نداده­اند. اما جهان با مشکل «حواس پرتی » هم روبروست. حتی بچه­ ها هم حواس­ پرت و در مواقعی حواس­ پرت ­تر شده­ اند!

معمولاٌ همه فکر می­کنیم برای تمرکز، توجه باید درون زاد و با کنترل خود فرد باشد. یعنی خود فرد تصمیم بگیرد که اکنون باید به این موضوع توجه کند. اما امروزه محیط زندگی مدام شلوغ­ تر می­ شود و افراد از جمله کودکان و نوجوانان با اطلاعات زیادی روبرو می­ شوند. اطلاعات و مواردی که می­توانند مدام حواس شان را پرت کنند.

راه حل، به­ ویژه وقتی کارهای زیادی برای انجام هست ولی نمی­توان تمرکز کرد چیست؟ می­توان توجه را «کنترل» کرد: یعنی نشانه هایی در محیط قرار داد که توجه را متمرکز سازند. در جامعه‌ای که سرعت بالایی دارد و از نظر فناوری در حال پیشرفت است، ممکن است داشتن چنین استراتژی برای کنترل توجه مفید باشد.

از فرزندتان بخواهید به اطراف خود نگاه کند : آیا یادداشت ها و لیست کارهایی که باید انجام دهد را می بیند؟ خیلی از ما روی میز کارمان در خانه یا محل کار، از اشیاء مختلفی به منظور یادآوری وظایف و اهداف استفاده می­کنیم: از یادداشت روی کاغذ تا گذاشتن آلارم روی گوشی.

این نوع یادآوری ها روشی عالی برای کنترل توجه هستند و این نوع کنترل در واقع ممکن است بیش از آنچه تصور می کنیم در زندگی ما تأثیرگذار باشد. براساس مطالعات، به ویژه در شرایطی که محیط بسیار تغییر می کند این روش برای تمرکز توجه خیلی مفید بوده است. تکیه بر این نوع کنترل توجه به کودک و نوجوان کمک می‌کند تا عادت‌هایی را در خود ایجاد کنند که به تمرکز آنها را در دست خودشان نگه دارد.

رسانه­ ها موجب شده­ اند نوعی از حواس­ پرتی به نام چندوظیفگی مشهور شود. چندوظیفگی به معنی این است که در آنِ واحد، چند کار مختلف انجام شود. بهترنی نوع این است که موقع پخت غذا به اخبار گوش می­دهیم، به حرف فرزندمان گوش می­دهیم و مدام به خود یادآوری می­کنیم که باید به مادرمان زنگ بزنیم. کودکان و نوجوانان هم در چنین شرایطی قرار می­گیرند. دارند درسشان را تمرین می­کنند ولی باید جواب پیام دوستشان را بدهند و نمی­توانند بی­خیال نوتیفیکیشن­ های گوشی­ شان شوند و زودتر از شما از اخبار اطلاع می­ یابند.  چندوظیفگی، تمرکز را سخت ­تر کرده است.

یک راه­ حل معمولاٌ کم­ اثر این است که به ­ویژه نوجوان تان را متقاعد کنید که گوشی را در اتاق دیگری بگذارد و خودش در اتاق دیگری قرار بگیرد و درسش را بخواند. اما کمتر نوجوانی چنین می­کند یا مدام چنین می­کند. از این رو براساس توضحی که در بالا درباره کنترل توجه گفته شد توصیه می­شود:

اگر فرزندتان، فردی حواس‌پرت است که از چند رسانه به طور همزمان استفاده می‌کند، سعی کنید محیط را به گونه‌ای سازماندهی کند / یا در ابتدا برایش محیطی پدید آورید که حواس‌پرتی‌ها او را به جای این که به سمت اطلاعات نامربوط (هرچند سرگرم‌کننده یا جالب) پیش ببرند، وی را به سوی مسیرهای سازنده (یادداشت‌های یادآوری کننده/ آلارم گوشی و ساعت) هدایت کنند.

اگر او هنوز حواس­ پرت نشده ولی دچار چندوظیفگی رسانه­ ای شده است، از او بخواهید برای مدتی ـ هرمدتی ـ خود را با چیز دیگری مشغول کند؛ تلفنش را خاموش کند یا حداقل از خودش دور بگذارد.

منبع:

https://www.scientificamerican.com/article/multitasking-mind/