اثرات بلندمدت استفاده از گوشی های هوشمند بر رشد مغزی کودکان
اثرات بلندمدت استفاده از گوشی های هوشمند بر رشد مغزی کودکان
رسانه های دیجیتال وقت زیادی از نوجوانان و کودکان را می گیرند اما هنوز اطلاع درستی درباره اثرات بلندمدت آنها بر رشد مغز وجود ندارد. مطالعه نیوینز و همکاران (Nivins et al, 2024) که در سال 2024 در وب سایت نیچر منتشر شده، پژوهشی بوده درباره این که چگونه استفاده از رسانه های اجتماعی، بازی های ویدیویی، یا تماشای تلویزیون/فیلم بر رشد قشر مغز (به ویژه در ارتباط با توانایی های کلامی) و مخچه در کودکان بالای 4 سال، با توجه به شرایط اجتماعی ـ اقتصادی و استعداد ژنتیکی آنها اثر می گذارد. آنها افرادی را مطالعه کردند که در زمان شروع مطالعه 9 سال و 9 ماه سن داشتند و یک مطالعه طولی به مدت چهار سال انجام دادند.
این افراد هر سال از نظر مصرف رسانه ای با پر کردن پرسشنامه پایش شدند؛ و هر دو سال یک بار هم از آنها اسکن تصویربرداری تشدید مغناطیسی مغز (یا همان ام آر آی مغز) تهیه شد. آنها دریافتند که استفاده از «رسانه های دیجیتالی» باعث ایجاد تغییر در حجم بخش قشری مغز یا بخش مخطط نمی شود. ولی استفاده زیاد از «رسانههای اجتماعی» موجب تغییر در مسیر رشد حجم مخچه می شود، و مقایسه کاربران پرمصرف با کم مصرف رسانههای اجتماعی طی 4 سال نشان داد که وقتی اثر انباشته را مد نظر قرار دهیم، این دو گروه تفاوتی با هم ندارند؛ یعنی اثرِ رسانههای اجتماعی بر کاهش حجم مخچه در پرمصرفها و کممصرفها مشابه بود.
در این مطالعه، حجم بخش قشری ـ کلامی مغز و مخچۀ پسرها در کل بیشتر از دخترهاست ولی دخترها در سن کمتری به اوج رشد این دو بخش دست می یابند. در دختران، بخش قشری ـ کلامی در 10 سال و چهارماهگی، و مخچه در 11 سال و 9 ماهگی به اوج رشد خود می رسد. در حالیکه اوج رشد بخش قشری ـ کلامی در پسرها در 11 سالگی است (8 ماه دیرتر از دخترها).
همچنین، کودکانی که در شرایط اجتماعی ـ اقتصادی پایین تری قرار دارند نسبت به همسالان در حال رشد خود، حجم بخش قشری ـ کلامی و مخچه شان کمتر بود و بلوغ زودتری داشتند. ظاهراً اثر «رسانههای اجتماعی» بیشباهت به فقر نیست!
توجه کنید که گرفتن گوشی در دست، این اثر را ندارد بلکه تنها رسانههای اجتماعی مثل تلگرام، اینستاگرام، بله، ایتا و ... واجد این اثر شناخته شدند.
منبع:
Nivins, Samson; Sauce, Bruno; Liebherr, Magnus; Judd , Nicholas & Klingberg, Torkel (2024). Long‑term impact of digital media on brain development in children. Scientific Reports, 14: 13030. Retrived form: https://www.nature.com/articles/s41598-024-63566-y