تاثیر تلویزیون بر کودکان و نوجوانان: یافته های مهم علمی
تلویزیون ظرفیت ایجاد اثرات مثبت و منفی را دارد. داده های زیادی در مورد تأثیر تلویزیون بر جامعه، به ویژه بر کودکان و نوجوانان وجود دارد. سطح رشد کودک، عامل مهمی در تعیین این است که آیا تلویزیون بر وی تأثیرات مثبت خواهد گذاشت یا منفی. تلویزیون کلاٌ چیز بدی نیست، اما پژوهش هایی که دربارۀ اثرات منفی قرار گرفتن در معرض خشونت، تمایلات جنسی نامناسب و زبان توهین آمیز انجام شدهاند، یا موضوعاتی مانند اثر تلویزیون بر چاقی و افزایش یادگیری، ما را بر آن می دارند که برخورد احتیاط آمیزی با آن داشته باشیم و از دست اندرکاران بخواهیم که در مورد اثرات منفی و مثبت رسانه ها بر کودکان و نوجوانان مطالعات بیشتری انجام شود.
مطالعات انجام شده نشان می دهند که
- والدین و مراقب ها می توانند عادات تماشای تلویزیون در کودکان را تغییر داده و بهبود بخشند
- کودکان بیش از حد تلویزیون تماشا می کنند. البته ما داده دقیقی دربارۀ کودکان ایرانی نداریم
- بین تماشای تلویزیون و افزایش رفتار خشونت آمیز کودکان رابطه وجود دارد
- تلویزیون به افزایش بروز چاقی کودکان کمک می کند
- تلویزیون ممکن است تأثیر مخربی بر یادگیری و عملکرد تحصیلی داشته باشد
- رفتار جنسی غیرمسئولانه ممکن است توسط تلویزیون تشویق شود.
- تلویزیون یک روش بسیار موثر برای تبلیغات محصولات به کودکان در سنین مختلف است
مطالعاتی که در دهه 1380 شمسی در ایران انجام شده اند، نشان می دهند که کودکان 3 تا 9 ساله به طور متوسط 4 ساعت و 26 دقیقه در روز ، و کودکان 7 تا 12 ساله حدود 5 ساعت و 12 دقیقه در روز، تلویزیون تماشا می کردند (خضریان، 1385). همچنین متوسط استفاده از تلویزیون در شبانه روز 5 ساعت و 12 دقیقه بود که برای دختران 5 ساعت و 27 دقیقه و برای پسران 5 ساعت بود (سپاسگر شهری، 1386). اهمیت اطلاع از زمانی که کودکان صرف تماشای تلویزیون می کنند در این است که داده های قوی نشان می دهند که تأثیر تلویزیون بر کودکان و نوجوانان به مدت زمانی که آنها صرف تماشای تلویزیون می کنند مربوط می شود.
تماشای تلویزیون اغلب زمان کودکان را برای انجام فعالیتهای مهمی مانند بازی کردن، خواندن، صحبت کردن، گذراندن وقت با همسالان و خانواده، داستانگویی، شرکت در برنامه ورزش منظم و رشد دادن سایر مهارتهای فیزیکی، ذهنی و اجتماعی محدود میکند. علاوه بر مدت زمانی که در مقابل تلویزیون سپری می شود، عوامل دیگری که بر تأثیر رسانه بر کودکان دخیل هستند عبارتند از سطح رشد کودک، حساسیت فردی و اینکه آیا کودکان به تنهایی تلویزیون تماشا می کنند یا با والدینشان.
منبع:
خضریان، عاطفه (1385)، نظرسنجی از والدین دارای فرزند 7 تا 12 ساله درباره تاثیرات تلویزیون بر فرزندشان. مرکز تحقیقات صدا و سیما.
سپاسگرشهری، ملیحه (1386 )، اثرات تلویزیون بر کودکان. پژوهش و سنجش، 51 (14): 77-106