نوجوانان و بازی های ویدئویی

زهرا اجاق

کودکان ما دارند روز به روز بزرگتر می شوند و نکته اینجاست که دارند در عصر دیجیتال بزرگ می شوند. این نسل، زندگی برخط (آن لاین) دارند و زمان زیادی را در فضای مجازی می گذرانند. مواردی که این موضوع، اسباب مشاجرات خانوادگی شده ، کم نیستند.

بسیاری از ما احساس می کنیم که قوانین خانه مان در مورد بازی های ویدیوئی خودسرانه است و اختلافات ما و فرزندانمان بر سر آنها دائمی است.  فریادها و عصبانیت هایمان که «بازی در شب های امتحان ممنوع» یا «چرا گوشیتو با خودت می بری توالت؟» نه تنها هیچ اثری نداشته اند بلکه به بچه­ ها کمک کرده­اند تا مهارت جدیدی برای فائق آمدن بر ما یاد بگیرند.

خلاصه این که والدین در تنظیم قوانین مربوط به بازی های ویدئویی خود را سردرگم می یابند.

اما آنچه که متخصصان ارتباطات، بازی سازان، و روانشناسان به آن دست یافته اند و شایستۀ دقت است این است که بازی‌های ویدیویی می‌توانند اثرات مثبتی مانند افزایش توانایی حل مسئله، یا رشد مهارت های کار گروهی و ارتباطات اجتماعی داشته باشد. بدین ترتیب شاید در زمینه بازی­ها بتوان فضای مشاجره­ آمیز منزل را بهتر کرد.

برای بهینه‌سازی جنبه‌های مثبت بازی و محافظت از کودکان در برابر خطرات احتمالی به نکات زیر توجه کنید:

1. بازی‌های ویدیویی از جنبه‌های مهمی دارای محاسنی هستند

بچه‌ها مطالعه می‌کنند، بازی‌های ویدیویی انجام می‌دهند، از رسانه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند و فیلم‌ها را روی صفحه‌نمایش تماشا می‌کنند، اما همه اینها تأثیر یکسانی بر رشد آنها ندارند. نوع اثرات منفی رفتاری یا احساسی بازی ها مشابه رسانه‌های اجتماعی نیست.

یکی از دلایل تفاوت تأثیر بازی ها و رسانه های اجتماعی این است که «هدف» اصلی رسانه های اجتماعی، بازاریابی یا مجبور کردن فرد برای مقایسه خود با دیگران است، در حالی که هدف بازی معمولاً معاشرت با دوستان، حل معما یا شرکت در یک رقابت است. ولی والدین اغلب به مزایای بازی‌ها توجه نمی کنند. در حالیکه بازی ها یک ابزار هستند. می‌توانید از بازی‌ها برای بهبود مهارت های ارتباطات اجتماعی خود استفاده کنید، برای تمرین و ورزیده شدن در مقابل احساساتی که دوستشان نداریم، مانند احساس گناه، اندوه یا شرم. بسیاری از بازی‌ها موجب ایجاد این احساسات در ما می شوند و به ما فضایی می دهند تا با آن احساسات بازی کنیم.

بازی‌هایی که شامل پروژه‌های مشترک مانند نبرد یا تلاش هستند، می‌توانند به توسعه مهارت‌های اجتماعی کمک کنند. کودک برای انجام این بازی ها باید تیم­سازی کند و برای این که بتواند با دیگران هماهنگ شود باید در مورد زمان‌بندی و مکان‌یابی و مهارت‌های ارتباطی خوب فکر کند. تمرین و یادگیری این مهارت ها برای کودکان خیلی مفید است.

دقت کنید که مطالعات زیادی نشان داده اند که زمان صرف شده برای بازی‌های ویدیویی، پیامدهای منفی بر سلامت روان کودکان و نوجوانان ندارد.

به بچه ها کمک کنید فعالیت های آفلاین را در اولویت قرار دهند تا غرق در ویدئوگیم نشوند

خیلی راحت است که در خانه، روی مبل بنشینید و به محض این که فرزندتان دسته بازی را برداشت به او انتقاد کنید. ولی اگر راست می گوئید، بلند شوید. لباسهایتان را بپوشید و او را به پارک، استخر، خرید، یا خانه مادربزرگش ببرید.

کارشناسان هشدار می دهند که لازم است زمان بازی کودکان محدود شود، به خصوص اگر بر کارها و وظایف اصلی او مانند انجام تکالیف مدرسه، سلامت و به ویژه خواب اثر گذاشته باشد.

شاید راحت نباشد که زمان مشخصی را برای ویدئوگیم کردن کودک تعیین کنیم ولی تعیین ساعات مشخصی برای فعالیت های دیگر خیلی ساده است. باید مراقب باشیم که کودک، خوردن وعده‌های غذایی کنار خانواده، انجام کارهای روزمره، بازی های تخیلی و بازی در فضای باز را قربانی بازی ویدئویی نکند.  

با کودک خود بازی کنید

کنار فرزندتان بنشینید و با او بازی کنید. این به شما کمک می کند بفهمید او با چه انگیزه ای این قدر به بازی علاقمند شده است و بازی کدام نیازهای او را برآورده می سازد. مثلا شطرنج آنلاین چیز متفاوتی نسبت به بازی چند نفره با دوستان است. شاید کودک می خواهد این تجربه را داشته باشد. یا کودکان خجالتی وقتی با دیگران بازی‌ می­کنند، راحت‌تر با آنها معاشرت می کنند. کودک دیگری ممکن است از بازی برای تسکین استرس استفاده کند و  برخی از کودکان هم ممکن است از بازی به عنوان مکانی برای فرار از یک موقعیت دشوار یا حتی فهم بهتر آن موقعیت استفاده کنند.

اگر دقت کنید که کودک در طول بازی به چه چیزهایی بیشتر نگاه می کند، متوجه می شوید که نگرانی تان درباره ارتباط با غریبه ها، خشونت یا تماشای صحنه های جنسی و تمایلات او صدق می­کند یا نه. یعنی براساس میزان زمانی که کودک در این موارد صرف می کند، متوجه می شوید که این موارد انگیزه ای برای بازی کودک هستند یا نه و تکلیف شما با خودتان روشن می شود.

با این کار شما در اصل به فرزندتان می گویید که  دوستت دارم، بهت احترام قائلم، می خواهم بفهمم که اینجا چه چیزی تو را جذب خودش کرده است.

کارشناسان می گویند اگر متوجه شدید که بچه هایتان به دلیل اتفاقی که در بازی رخ داده، فریاد می زنند، جیغ می زنند یا گریه می کنند، مزاحم آنها نشوید. دقت کنید که هر چند بازی به صورت مجازی در حال انجام است ولی  واکنش های احساسی کودک واقعی است. لازم است بدانید که بروز احساسات شدید در حین بازی به این معنی نیست که کودک شما در زندگی واقعی هم خشن عمل خواهد کرد.

بازی های ویدیویی مانند فضاهای دیگری هستند که فرزندان شما، وقتشان را در آن سپری می کنند. پس از خود بپرسید: آیا ایمن است؟ چه کسان دیگری آنجا هستند؟

بازی ها فضاهای اجتماعی هستند و درست مانند زندگی واقعی، اتفاقات خوب یا بد می توانند در آنجا رخ می دهند. لازم است بازی‌ها را هم به‌عنوان یک فضای اجتماعی در نظر بگیرید که به کودکتان اجازه داده اید به آنجا برود و با آدم هایی که آنجا هستند، همنشین شود. وقتی بچه ما 4 ساله است او را به تنهایی در پارک رها نمی کنیم. وقتی 14 ساله می شود، اجازه می دهیم تنهایی به پارک برود ولی باید به ما بگوید برای انجام چه کاری می رود و چه کسانی را آنجا می بیند. همین اصول را باید درباره بازی هم در نظر داشت.

والدین باید از خود بپرسند: آیا فرهنگ بازی برای سن فرزندشان مناسب است؟ برای مثال، بازی هایی با شخصیت های زن که ویژگی های جنسی اغراق آمیز دارند ممکن است کودک را در معرض آزار و اذیت جنسی قرار دهند.

اگر از چیزی که در یک بازی می بینید خوشتان نمی آید، سریعا به فکر ایجاد ممنوعیت و محدودیت نباشید زیرا ممکن است در مورد نوجوانان نتیجه معکوس بدهد. حیاتی ترین موضوع این است که راه های ارتباطی با او را باز نگه دارید. بنابراین اگر اتفاق بدی در بازی رخ داد، تلاش کنید به او کمک کنید تا آن را پردازش کند، بفهمد و یا با آن مقابله کند.

مراقب «طرح های تاریک» یا طرح هایی باشید که به بازی بی وقفه دامن می زنند

الگوها یا طرح های تاریک (Dark Designs or patterns) به نرم افزارها یا الگوریتم هایی اطلاق می شود که برای برانگیختن برخی رفتارهای منفی در کاربرانشان نوشته شده اند. محققان طراحی صنعتی می گویند که یکی از رایج‌ترین خریدها، خریدهای درون بازی است که می‌تواند با اخاذی هم مرز باشد.

بازی‌هایی که با خریدهای درون‌بازی تقویت می‌شوند برخلاف بازی‌هایی که از قبل خریداری می‌کنید، مانند NBA2K یا Dance Dance Revolution) با استفاده از شرط بندی، قمار یا گرو های مالی کودکان را برای مدت طولانی در بازی نگه می دارند. این بازی ها شروع یک بازی جدید را بسیار آسان می کند یا انگیزه های شدیدی را برای بازگرداندن بازیکنان ایجاد می کند.

با بچه‌هایتان در مورد ساختار بازی صحبت کنید و آنها را به سمت بازی‌هایی هدایت کنید که خطوط روایی مشخصی دارند، یا دارای نقاط پایان طبیعی هستند  و به کودک اجازه می دهند تا بازی را خودش به پایان برساند.

بازی ها را از نظر فرهنگ سمی و آزار و اذیت مورد نظارت قرار دهید

عدم نظارت والدین بر فضاهای بازی موجب می شود که در برخی بازی ها، فرهنگ سمی و نظرات سمی رشد کند که اغلب به شکل آزار و اذیت گیمرهای زن است. از این رو والدین و بخصوص والدینی که فرزند پسر دارند باید رفتار فرزندشان را زیر نظر بگیرند و اطمینان حاصل کنند که آن‌ها با مردم در فضای مجازی رفتارهای درست و عادلانه و معتدلی دارند و در برابر هرگونه صحبت‌های جنسیتی یا زن‌ستیزانه واکنش نشان داده و مقاومت کنند.

به فرزندان خود یادآوری کنید که در اینترنت هم مانند زندگی واقعی باید  قوانین مربوط به رفتار محترمانه را رعایت کنند. فرهنگ بازی و هنجارهای بازی می تواند بر هنجارهای زندگی واقعی هم اثر بگذارد. لذا باید رفتارهای قابل قبول را به او تذکر دهید. پس مهم است که بر فضای بازی نظارت داشته باشید، به مکالمات و خودگویه های کودک گوش دهید و توصیه می شود که حتما صفحه نمایش را در جایی از خانه قرار دهید که در معرض دید همه باشد.

بازی­هایی را بیابید که طراحی ایمن تر و فراگیرتری دارند. مثلا «فورتنایت» نمونه‌ای از بازی‌هایی است که برای جذب مخاطب گسترده، شخصیت‌های بسیار متنوعی در بازی حضور دارند. این تنوع، تشخیص و تمایز بازیکنان را بر اساس نژاد یا جنسیت دشوارتر می کند.

مراقب پرچم های قرمز بازی باشید

برای بسیاری از کودکان، بازی می تواند مثبت باشد، اما بهتر است مراقب نشانه های مشکل ساز بودن بازی ها باشید:

خرج کردن بیش از حد در بازی‌ها: انگیزه‌های مالی بازی موجب می شود که فرزندتان در بازی بماند و تشویق یا وادار شود که برای پیشرفت، پول خرج کند. به کودک خود بیاموزید که این نوع تاکتیک ها را بشناسد و آنها را به سمت بازی هایی هدایت کنید که تمرکز اصلی شان بر خود بازی است.

واکنش‌های منفی یا اضطراب نسبت به دوستان بازی‌کننده: اگر کودک شما مکرراً واکنش‌های احساسی شدید به بازی نشان می‌دهد، بررسی کنید و بفهمید چه چیزی او را اذیت می کند. سپس او را به سمت بازی ها و فضاهایی هدایت کنید که این عناصر را ندارند. در این مواقع، بازی های تک نفره بهترند.

خواب خیلی کم: اگر کودک شما تا دیروقت شب بازی می کند یا صبح ها گیج است، به او اجازه بازی ندهید. اغلب، تمایل به انجام بازی نیست، بلکه فشار اجتماعی برای از دست ندادن تجربه با دوستان بودن است که آنها را آنلاین نگه می‌دارد. بنابراین بین او و دستگاه بازی فاصله ایجاد کنید.