نشست «ژورنالیسم پژوهشی در علوم انسانی»

بسمه تعالی

نشست «ژورنالیسم پژوهشی در علوم انسانی» به همت مدیریت فرهنگی معاونت کاربردی سازی علوم انسانی و فرهنگی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به مناسبت روز خبرنگار، در روز شنبه، مورخ ۱۷ مردادماه ۱۴۰۵ ساعت ۱۰ تا ۱۲ به صورت برخط برگزار شد.

در این نشست دکتر عبدالمجید مبلغی؛ مدیر گروه پژوهشی جامعه‌شناسی سیاسی پژوهشکده انقلاب اسلامی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با موضوع «کارویژه ژورنالیسم پژوهشی در گسترش و بسط علوم انسانی»، دکتر طیبه محمدی‌کیا؛ هیئت علمی پژوهشکده مطالعات سیاسی و روابط بین‌الملل و حقوق پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با موضوع «ژورنالیسم دانشی و نقش آن در گسترش سیاست خارجی کشور» و دکتر محمدهادی گرامی؛ هیئت علمی پژوهشکده مطالعات قرآنی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با موضوع «درنگی در اهمیت رسانه و ترویج برای کنشگری آکادمیک» به ارائه سخنرانی پرداختند.  افسرالملوک ملکی؛ پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی نیز عهده‌دار دبیری این نشست بود.

در آغاز این نشست دکتر براتلو معاون کاربردی‌ سازی علوم انسانی و معاون فرهنگی، ضمن گرامیداشت روز خبرنگار و خوشامدگویی به حاضران، بر ضرورت تقویت حضور اجتماعی دانش و توسعه سازوکارهای مؤثر برای پیوند میان نظام تولید علم و حوزه عمومی تأکید کرد. وی «ژورنالیسم پژوهشی» را یکی از سازوکارهای واسط در این زمینه دانست که می‌تواند با تسهیل گردش اجتماعی دانش، زمینه ورود یافته‌ها، شواهد و دستاوردهای پژوهشی به عرصه عمومی و بهره‌گیری از ظرفیت علوم انسانی در فهم، تبیین و صورت‌بندی مسائل جامعه را فراهم آورد.
وی در ادامه، با اشاره به جایگاه این موضوع در مأموریت‌های معاونت، ژورنالیسم پژوهشی را از محورهای در دست مطالعه و توسعه دانست و بر ضرورت تبیین مبانی مفهومی، شناسایی الزامات حرفه‌ای و بررسی سازوکارهای نهادی آن تأکید کرد. دکتر براتلو با ابراز امیدواری نسبت به تداوم نشست‌های تخصصی در این زمینه تصریح کرد که ژورنالیسم پژوهشی را نباید به اطلاع‌رسانی درباره فعالیت‌ها و دستاوردهای علمی فروکاست؛ بلکه باید آن را بخشی از زنجیره ترجمان، واسطه‌گری و گردش دانش دانست که می‌تواند دامنه مخاطبان علوم انسانی را گسترش دهد و امکان حضور مؤثرتر پژوهش در گفت‌وگوهای عمومی را فراهم سازد. وی از استادان، پژوهشگران، روزنامه‌نگاران و کارشناسان دعوت کرد تا با طرح دیدگاه‌ها و تجربه‌های خود، در صورت‌بندی علمی مسئله، شناسایی الزامات و طراحی مسیر توسعه این حوزه مشارکت کنند.
دکتر براتلو در بخش دیگری از سخنان خود، ضمن قدردانی از سخنرانان نشست و با اشاره به نکات و آموزه‌هایی که از دیدگاه‌ها و مباحث مطرح‌شده در این جلسه حاصل شده است، بر ضرورت استمرار چنین گفت‌وگوهایی تأکید کرد. وی با توجه به ماهیت تعاملی و گفت‌وگومحور ژورنالیسم پژوهشی، توانایی ترجمان و روایت پژوهش و برقراری گفت‌وگوی علمی با مخاطبان عمومی و گروههای مختلف اجتماعی را از جمله قابلیت‌هایی دانست که در جامعه دانشگاهی ایران نیازمند تقویت است. وی افزود که توسعه این قابلیت می‌تواند رابطه میان جامعه علمی، رسانه و افکار عمومی را از الگوی انتقال یک‌سویه دانش فراتر برده و به فرایندی دوسویه تبدیل کند؛ فرایندی که در آن، همان‌گونه که یافته‌ها و شواهد پژوهشی به حوزه عمومی راه می‌یابند، مسائل، پرسش‌ها و نیازهای معرفتی جامعه نیز می‌توانند در بازشناسی مسائل و شکل‌گیری دستورکارهای پژوهشی مؤثر باشند. از این منظر، ژورنالیسم پژوهشی علاوه بر کارکرد ترویجی، می‌تواند یکی از حلقه‌های واسط میان تولید دانش، ترجمان دانش و بهره‌گیری اجتماعی از دانش باشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد که تداوم گفت‌وگوهای تخصصی، انجام مطالعات منسجم و بهره‌گیری از ظرفیت صاحب‌نظران می‌تواند زمینه تدوین چارچوب مفهومی و طراحی برنامه عملیاتی توسعه ژورنالیسم پژوهشی را فراهم سازد. به گفته وی، توانمندسازی اعضای هیئت علمی و پژوهشگران برای ارتباط و تعامل مؤثرتر با حوزه عمومی، طراحی برنامه‌های مهارتی مبتنی بر نیازسنجی، توانمندسازی، و تدوین «دانشنامه مفاهیم اقماری مرتبط با ایده‌ ژورنالیسم پژوهشی» با هدف شناسایی، تعریف و تبیین نسبت میان مفاهیم هم‌جوار و صورت‌بندی منظومه مفهومی این حوزه، از جمله ایده‌های عملیاتی قابل پیگیری در این مسیر است. وی همچنین بر اهمیت شناسایی و شبکه‌سازی میان پژوهشگران، روزنامه‌نگاران و دیگر کنشگران این حوزه تأکید کرد و افزود که برگزاری نشست‌ها و همایش‌های تخصصی، بررسی امکان انتشار نشریه و طراحی دیگر فعالیت‌های علمی و ترویجی نیز می‌تواند متناسب با نتایج مطالعات و نیازهای احصاشده در دستور کار قرار گیرد. به این ترتیب، مجموعه این اقدامات نه به‌صورت فعالیت‌هایی منفرد، بلکه در قالب مسیری منسجم از معرفت‌افزایی و ظرفیت‌سازی تا شبکه‌سازی و تمهیدات نهادی سامان خواهد یافت تا زمینه شکل‌گیری ظرفیتی پایدار برای پیوند میان پژوهش، رسانه و حوزه عمومی فراهم شود.

ادامه گزارش این نشست را در صفحه مدیریت فرهنگی بخوانید