گزارش نشست مجازی «علوم انسانی بهمثابه بستری برای صلح پایدار»
آخرین ویرایش ۰۱ آذر ۱۳۹۹
گزارش نشست مجازی «علوم انسانی بهمثابه بستری برای صلح پایدار»
بهمناسبت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، مدیریت فرهنگی پژوهشگاه با همکاری پژوهشکدهی دانشنامهنگاری پژوهشگاه، نشستی علمی تخصصی با موضوع «علوم انسانی بهمثابه بستری برای صلح پایدار: تأملی با رویکرد نشانهشناسی» در روز 27 آبان 1399، از طریق فضای مجازی و با حضور علاقهمندان برگزار کرد.
در ابتدای جلسه دکتر سلمان صادقیزاده، مدیر فرهنگی پژوهشگاه ضمن تشکر از سخنران و حاضرین نشست، با اشاره به موضوع سخنرانی دکتر اسپرهم، «بازتاب مفهوم صبح در ادبیات فارسی و عرفان»، توضیحاتی بیان کرد و گفت: از قرن ششم به بعد میبینیم که عرفان و ادبیات فارسی با بحث صلح گره خورده است و این پیوند دوشاخهی اصلی دارد؛ شاخهی تئوریک و شاخهی شهودی.
شاخهی تئوریک، ریشه در آثار محیالدین ابنعربی دارد و شاخهی شهودی، ریشه در اشعار و آثار عطار، سنایی، مولوی و عبدالرحمن جامی دارد. مولانا در شعری بیان می دارد؛
عطار روح است و سنایی دو چشم او / ما از پی سنایی و عطار آمدیم
دکتر صادقیزاده یادآور شد که، از قرن ششم به بعد صلح با خویشتن و صلح با جهان مطرح میشود. این تفاوت صلح در عرفان با معنای مدرن صلح است که در صلح با دیگری تعریف میشود و در آثار عارفان آن دوره میبینیم که بحث صلح با خویشتن و صلح با جهان مطرح میشود. آنجا که مولانا بیان داشته؛
من که صلحم دایماً با این پدر / این جهان چون جنتستم درنظر
در ادامه دکتر پاکتچی سخنرانی خود را آغاز کرد و گفت: نمیتوان انکار کرد که پیشرفت علوم در دو سدهی اخیر، در عین رفاهی که برای بشر به ارمغان آورده، موجب گسترش دامنهی جنگها و افزایش آسیبهای آن شده است؛ پوشیده نیست که آمار کشتگان و صدمهدیدگان دو جنگ جهانی و جنگهای دیگر پس از آن، به نوعی دستاورد پیشرفت علوم است و امروز خطرناکترین تهدیدها برای انسان، سلاحهای پیشرفتهای هستند که از آخرین دانش بشری در فیزیک، شیمی و علوم زیستی بهره میجویند.
وی یادآور شد، با بهرهگیری از الگوهای نشانهشناسی فرهنگی، میتوان گفت، رشد شگرف علوم طبیعی و مهندسی درحالیکه نسبت به علوم انسانی کمتوجهی آشکاری صورت گرفته، موجب شده است تا علم در مسیر کلی خود، بیشتر و بیشتر در راستای فرهنگزدایی از زندگی و ذهن انسانها حرکت کند و بهطور روزافزون بر بیمعنایی و طبیعیشدگی او دامنه زند؛ طبیعی شدن نه به معنای مثبت آن، بلکه به معنای کمینه شدن و رویبه اضمحلال نهادن فرهنگ که نتیجهی آن جایگزینشدن قاعدههای فرهنگی با قانون جنگل، دوراندیشی با لذتجویی آنی و استدلال با زور و خشونت است.
رئیس پژوهشکدهی دانشنامهنگاری در ادامه خاطرنشان کرد، در چنین شرایطی آشکار است که زمینه برای بروز جنگها بسیار مستعد میشود و کوچکترین برانگیزندهها میتواند به جنگی هولناک بیانجامد. شاخهیهای مختلف علوم انسانی که موضوع مطالعهی آنها ابعاد مختلف زندگی انسان است، با وجود تنوع بسیار همگی متمرکز بر معنا و امور معنادار برای انسان هستند و توسعه این علوم، زمینهی توسعه یافتن معناداری و معناگرایی در زندگی انسانها را فراهم میآورد. این امر خود موجب التیام فرهنگزداییهای صورت گرفته و تقویت ساختارهای فرهنگی از یکسو و ایجاد زمینه برای روابط بینافرهنگی و گفتوگو میان جوامع انسانی از سوی دیگر میشود که نتیجه آن کاهش روحیه جنگطلبی و راه جستن به سوی صلح و استفاده از صلح به جای خشونت است.
در پایان جلسه، دکتر پاکتچی ضمن تشکر از حاضرین نشست، یادآور شد که نظرها و پرسشهای خود را به ایشان ارسال کنند تا در اولین فرصت پاسخ داده شود.