دومین صورتجلسه نقد و بررسی کتاب "اجماع لندن"

دومین صورتجلسه نقد و بررسی کتاب "اجماع لندن"

 مشخصات جلسه

- عنوان جلسه: نقد و بررسی کتاب اجماع لندن (سلسله جلسات مروری بر فصول کتاب)

- تاریخ و زمان: یکشنبه، دو آذرماه 1404، ساعت 8 صبح

- مکان: سالن ادب پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،

- برگزاری به صورت ترکیبی (حضوری و مجازی)

- دستور جلسه: برگزاری جلسه نقد و بررسی کتاب «اجماع لندن» با هدف انتشار ویژه‌نامه انگلیسی‌زبان

در ادامه سلسله نشست‌های علمی «نقد و بررسی کتاب اجماع لندن»، جلسه‌ای با حضور جمعی از اساتید اقتصاد توسعه به‌صورت حضوری و مجازی برگزار شد.

دکتر ناسخیان، مجری جلسه، در آغاز نشست ضمن سلام و احوال‌پرسی با شرکت‌کنندگان حضوری و مجازی، هدف این سلسله جلسات را مرور فصول کتاب «اجماع لندن» اعلام کرد و اظهار داشت: این کتاب عمدتاً به مسائل اقتصاد توسعه می‌پردازد، اما هر فصل موضوع خاص خود را دارد. هدف ما این است که اساتید و پژوهشگران پیش از نگارش نهایی مقالات خود برای پژوهش‌نامه، ایده‌ها و نقدهای اصلی‌شان را در مورد یکی از فصول کتاب در این جلسات مطرح کنند تا پس از بحث و بررسی، مقاله کامل شود و برای چاپ ارسال گردد.

وی با اشاره به وجود ۱۷ فصل در کتاب افزود: در حالت ایده‌آل باید ۱۷ نشست و ۱۷ مقاله داشته باشیم، اما اگر بتوانیم هر نشست را به دو مقاله اختصاص دهیم، حدود ۸ تا ۹ جلسه کافی خواهد بود تا کل کتاب پوشش داده شود.

دکتر ناسخیان در ادامه از اساتید و حاضران خواست افراد علاقه‌مند به همکاری در نگارش مقاله و ارائه بحث را معرفی کنند و تأکید کرد: تمام مقالات نهایی به زبان انگلیسی تدوین خواهد شد و در قالب یک ویژه‌نامه بین‌المللی منتشر می‌گردد تا بازخورد مناسبی در سطح جهانی ایجاد کند.

جلسه با بحث‌های تخصصی در خصوص نقاط قوت و ضعف کتاب و برنامه‌ریزی برای جلسات آتی ادامه یافت.

در ادامه نشست نقد و بررسی کتاب «اجماع لندن»، دکتر حسینی به صورت مجازی ضمن عرض سلام خدمت دوستان و اساتید محترم و تشکر از زحمات برگزارکنندگان، ارائه خود را آغاز کرد. وی با اشاره به اینکه دوستان احتمالاً با محتوای کتاب آشنا هستند، به طور خلاصه توضیح داد که این کتاب توسط ۵۵ اقتصاددان برجسته جهان نوشته شده و هدف آن ایجاد اجماعی بر مسائل کلیدی اقتصاد توسعه بوده است، اما در واقعیت بیشتر شبیه مجموعه‌ای از مقالات است تا یک اجماع واقعی، زیرا هر فصل به موضوعی خاص مانند آموزش، بهداشت، تجارت و نهادها می‌پردازد اما فاقد پایه نظری قوی است و تناقض‌هایی میان نویسندگان وجود دارد. دکتر حسینی با ذکر مثالی از فصل محیط زیست افزود که کتاب از یک سو بر تکنولوژی سبز تأکید می‌کند اما از سوی دیگر به تولید آلودگی اشاره دارد، در بخش بازار کار گرایش‌های فمینیستی دیده می‌شود و در تجارت سویه‌های ناسیونالیستی برجسته است. وی تأکید کرد که کتاب برای دولت‌های فقیر نوشته شده اما حتی برای کشورهای توسعه‌یافته مانند لهستان در شرایط جنگی مفید است، و در بخش نهادها تنها به نهادسازی اشاره می‌کند بدون توضیح چگونگی آن، در حالی که ادبیات موجود در این حوزه غنی‌تر از محتوای کتاب است. این ارائه با استقبال شرکت‌کنندگان مواجه شد و بحث‌های تخصصی در خصوص نقاط ضعف کتاب را برانگیخت.

در نشست اخیر، دکتر رعنایی از دیگر سخنرانان مدعو ،ضمن تأیید نظرات دکتر حسینی بیان کرد که کتاب مورد بحث اساساً ضعیف است و بیشتر برای دولت‌های فقیر نوشته شده اما حتی برای کشورهای اروپای شرقی مانند لهستان در شرایط جنگ اوکراین می‌تواند مفید باشد. وی افزود در بخش نهادها نیز اشاره شده که اگرچه ادبیات اقتصادگرا روش‌هایی برای نهادسازی ارائه کرده، اما کتاب توضیح کافی در این زمینه ندارد و ادبیات موجود در حوزه نهادگرایی غنی‌تر از محتوای کتاب است.

در ادامه یکی از اساتید حاضر توضیح داد که محتوای کتاب تناقض‌های زیادی دارد؛ برای مثال در بخشی به فناوری سبز اشاره شده اما تکلیف روشن در مورد تقدم طبیعت یا تولید مشخص نشده است. همچنین توصیه‌های کتاب برای دولت‌های فقیر در حوزه‌هایی مانند بهداشت و آموزش با هزینه‌های سنگین همراه است.

وی افزود کتاب فاقد بنیان نظری یکسان است و هر نویسنده با گرایش‌های متفاوت از جمله سویه‌های فمینیستی یا ناسیونالیستی مطالبی ارائه کرده که انسجام کلی اثر را از بین برده است. در بخش بازار کار، طراحی مشاغل پرریسک برای حضور زنان مطرح شده و در فصل‌های تجاری دیدگاه‌های ناسیونالیستی دیده می‌شود. به گفته ایشان، کتاب بیشتر برای دولت‌های اروپای شرقی در شرایط بحرانی مانند کرونا و جنگ اوکراین نوشته شده تا بتوانند پایه‌های اجتماعی خود را حفظ کنند.

  مصوبات نشست:

- معرفی افراد جدید علاقمند به نوشتن مقاله و ارائه بحث.

- تدوین مقالات به زبان انگلیسی برای ویژه‌نامه بین‌المللی.

- برگزاری جلسات با دو مقاله در هر نشست برای پوشش ۱۷ فصل کتاب در حدود ۸-۹ جلسه.

- تغییر احتمالی زمان جلسات برای حضور حداکثری اساتید

- بررسی محتوای ضعیف کتاب و تمرکز بر نقدهای عمیق‌تر در مقالات.