ارسال پیام
محتوا
پیام دعوت


اولین جلسة کمیتة علمی همایش نقد آراء و نظریه‌های صاحب‌نظران پیرامون مناسبات دولت و مردم در تاریخ ایران


در این جلسه آقایان دکتر سیدمحمدرحیم ربانی‌زاده، علیرضا ملائی‌توانی، عبدالرحمان حسنی‌فر (دبیر علمی همایش)، پگاه مصلح، محمدامیر احمدزاده، آیت‌الله میرزایی، بهزاد اصغری؛ خانم‌های دکتر: نیره دلیر(دبیر اجرایی همایش)، صفورا برومند، فاطمه براتلو، فاضلی‌پور و فائزه توکلی حضور داشتند. در ابتدای جلسه جناب آقای دکتر ملایی رئیس پژوهشکده تاریخ ضمن خوش‌آمدگویی به حاضرین جلسه اشاره کردند که این جلسه، اولین جلسه کمیتة علمی است که برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گزاری در مورد نحوه و کیفیت برگزاری همایش برگزار می‌شود. بنابراین از جناب آقای دکتر حسنی‌فر دبیر علمی همایش درخواست داریم که دستور جلسه را بیان کنند. دکتر حسنی‌فر نیز ضمن خوش‌آمدگویی به حضار در ابتدا اشاره داشتند که این همایش جزو سلسله همایش‌هایی است که قرار است در زمینه تاریخ ایران انجام شود. بنابراین گام اول و نخستین همایش چنین طرح‌ریزی شد که بحث‌های نظری و مفهومی مناسبات دولت و مردم در نظر گرفته شود که اقتضای زمانی هم دارد و آن منطبق شدن این همایش با زمان انتخابات ریاست جمهوری است. البته ایشان تاکید داشتند که همایش مصداقاً به مسئله انتخابات نخواهد پرداخت. ایشان در ادامه افزودند یکی از مسائل مهم در تاریخ ایران معاصر روابط دولت و ملت است و اینکه این رابطه حالت گسست دارد یا تعامل و همچنین توجه به این امر که چه نظریه‌ای می‌تواند این روابط را تعریف کند. بنابراین با بررسی اولیه متوجه شدیم که با خلاء مفهومی یا نظری مواجه هستیم که می‌تواند مبنای یک همایش باشد به‌عنوان نقد نظریاتی که در این رابطه مطرح شده است و برگزاری همایش می‌تواند ما را یک قدم به واقعیت نزدیک کند. البته باید توجه داشت که در همین راستا همایش‌های هم‌شکل برگزار شده است مانند همایش اخیر در مشهد یا دانشگاه علامه‌طباطبایی که سر فصل‌های آن با سرفصل‌های این همایش متفاوت است چرا که در این همایش نقد نظریه‌ها مورد توجه است. ایشان اشاره کردند که محورهایی برای این همایش طراحی شده است در اختیار همه قرار دارد و همچنین بعضی از پیشنهادها در اصلاح آن از سوی دکتر مصلح و دکتر میرزایی مطرح شده که می‌تواند مورد نظر باشد. ایشان تاکید کردند که پیش‌نویس اولیه‌ای به همین منظور جهت این امر تهیه شده است که چه کسانی می‌تواند مقالات مورد نظر را در این زمینه ارائه کنند و همچنین فهرست موضوعات و افرادی که قرار است آثار آن‌ها مورد نقد قرار گیرد تهیه شده است که می‌تواند مورد نظر قرار گیرد. ایشان در ادامه افزودند شاید در گام اول بهتر باشد دستور کار این باشد که متفکران سنتی و مدرن را مشخص نماییم. دکتر مولایی در ادامه اشاره داشتند که بهتر است دستور جلسه این باشد که پوستر موجود مورد بررسی قرار گیرد و اصلاحات لازم ارائه شود. مسئلة دوم هم این باشد که با توجه به ضیق زمان جهت دریافت مقالات افرادی که ممکن است مقالاتی را بتوانند ارائه کنند، معرفی شوند. در مورد محورهای همایش هم باید توضیح داده شود که در مورد آن‌ها بحث شده و قرار بر این گرفته است که افراد و اندیشمندان معرفی نشوند تا حساسیت‌ها و مشکلات متعاقب را موجب نشود. این امر از این جهت که موضع خنثایی در مورد این همایش گرفته می‌شود می‌تواند کمک همایش باشد. همچنین محدودیتی برای ارائه مقاله نیز موجب نشود. ایشان ضمناً از سرکار خانم فاضلی‌پور و دلیر جهت پیگیری و دریافت درجه ISC برای همایش تشکر کردند. دکتر براتلو در ادامة این جلسه چنین بیان کردند که گاه کارگزاران در مقام صاحبنظران نیستند ولی در فحوای کلامشان نظریه است. بنابراین به نظر می‌رسد نقد آرا پیرامون مناسبات دولت و مردم مناسب باشد که جامعیت را نیز در نظر گیرد. ایشان تاکید داشتند در مورد محور‌ها جامعیت در آن وجود دارد ولی مانعیت ندارد. به‌عنوان مثال صاحبنظران آکادمیک می‌توانند سنتی یا مدرن باشند یا حتی دینگرا باشند. سه محور اول نیز قابل تفکیک نیستند و نیاز به تامل بیشتر دارد. دکتر احمدزاده اشاره داشتند که تاکید در مورد نقد نظریه‌ها است اما آراء و اندیشه‌ها چه. البته عالیترین مرحله دانش نقد است ولی بهتر است بحث بررسی و تحلیل آرا و اندیشه‌ها نیز مطرح شوند. ایشان پیشنهاد دوم خود را چنین بیان کردند که به جای واژة مردم، جامعه استفاده شود چراکه تقریباً در تاریخ ایران جامعه را داریم ولی مفهوم مردم دچار تغییر معنایی شده است. ایشان تاکید کردند با این اقدام رشته‌های دیگر نیز می‌توانند وارد همایش شوند و این امر می‌تواند در پر بار شدن همایش مفید باشد. دکتر ربانی‌زاده در مورد اصطلاح دولت چنین اشاره داشتند که دولت اصطلاحی جدید است از این‌رو به نظر می‌رسد اصطلاح حکومت و مردم می‌تواند رساتر و دقیق‌تر باشد. بنابراین باید مشخص شود که اصطلاح دولت معادل State است یا Government. موضوع دوم هم این است که می‌توان چکیده برای همایش دریافت کرد و چاپ آن را منوط به دریافت اصل مقاله نمود. دکتر دلیر اشاره داشتند که واژة دولت سابقة طولانی در متون ایرانی دارد البته نه به این معنا و این عنوان به نوعی جنبة تبلیغاتی نیز داشته است. واژة مردم نیز در متون ایرانی استفاده شده و بعدها این واژه به عنوان رعیت قلب شده است. در مورد چکیده نیز ایشان اشاره کردند که با توجه به اینکه این عنوان در ISC ثبت شده است نمی‌توان آن را تغییر داد. دکتر مصلح در ادامة جلسه چنین بیان کردند که کمبود محور در مورد بحث دربارة مفهوم دولت و مردم احساس می‌شود که آیا می‌شود در مورد مناسبات دولت و مردم پیش از دورة مدرن صحبت کرد. پس یکی از محورهای بحث می‌تواند این باشد که مفهوم دولت و مردم بحث شود و همچنین از چه دورة تاریخی می‌توان در مورد آن بحث کرد. بنابراین اگر تفکیک مفهومی وجود نداشته باشد نمی‌توان در مورد نظریه صحبت کرد. بنابراین به نظر می‌رسد که ابتدا می‌بایست مفاهیم تعریف شود و بعد نظریه‌ها مورد بررسی قرار گیرد. در ادامة جلسه دکتر مولایی اشاره کردند که رابطة دولت و ملت می‌تواند انبوهی از مسائل را در بر گیرد. هدف ما در این همایش نقد آرا است و بنابراین همایش به‌دنبال حرکت در یک حوزة مشخص است. در مورد این مفاهیم نیز جاهای دیگر بحث شده است و بررسی و نقد آرا موضوع جدیدی است که همایش به‌دنبال بررسی آن است. دکتر برومند نیز در ادامة جلسه در مورد متفکران سنتی چنین مطرح کردند که این عنوان مفهوم مشخصی نیست و همچینین واژة تاریخ نیز به دقت تبیین نشده است که باید محدودة آن‌ها مشخص شود. ایشان اشاره کردند اگر نتوانیم عنوان را تغییر دهیم باید در مورد این مسائل دقت بیشتر شود. دکتر میرزایی نیز در ادامه جلسه اشاره داشتند که می‌توان در محورها تدقیق معنایی رابطة دولت و مردم را در نظر گرفت. از آنجا که هر کدام از این محورها گسترده هستند بنابراین باید با دقت بیشتری به آن پرداخته شود. در مورد افراد هم باید دقت شود که آیا افرادی که مدنظر هستند آیا صاحب نظریه هستند. بعضی از این افراد صاحب نظریه هستند و بعضی فقط مترجم هستند. خانم توکلی نیز اشاره داشتند که مفهوم نقد می‌تواند محدود‌کننده باشد و بهتر است واژة تبیین استفاده شود. همچنین دورة زمانی که خیلی گسترده است می‌تواند بار علمی همایش را کاهش دهد و بهتر است دورة زمانی محدودی در نظر گرفته شود. دکتر مولایی اشاره کردند که تعمدی در انتخاب عنوان نقد بوده است تا از تکرار جلوگیری شود و سطح همایش یک گام رو به جلو باشد. دکتر حسنی‌فر نیز تاکید کردند که نقد آراء یک گام به جلو است و اکثر آثار ما از این مزیت بی‌بهره هستند و نقدهایی هم که صورت گرفته است منجر به تولید بدیل نظریه نشده است. ازاین‌رو نقد با تاکید مورد توجه قرار گرفته است. ایشان تاکید کردند در مورد محورها می‌توان بحث کرد تا منطق مشخصی برای آن در نظر گرفته شود. دکتر مولایی در ادامه در مورد محورهای همایش اشاره داشتند که تقسیم‌بندی موجود دارای منطقی روشن است که ناشی از تقسیم‌بندی تاریخی ایران می‌تواند باشد. افراد آکادمیک نیز لزوماً صاحب نظریه نیستند. دکتر مصلح در ادامه اشاره داشتند که پرسشی مطرح است که اگر عنوان را نمی‌توان تغییر داد و محورها نیز قابل تغییر نیست ماهیت این جلسه برای چیست. و همچنین باید توجه داشت که پوستر همایش باید گویا باشد تا کسی که مقاله ارائه می‌کند دچار انحراف نشود. ازاین‌‌رو باید پوستر گویا باشد و دورة تاریخی مشخص گردد. از سویی باید دانش‌افزایی صورت گیرد و از‌سویی همایش و اهداف و محورهای آن گویا باشد. دکتر مولایی در همین راستا پیشنهاد نمودند جهت روشنی‌بخشیدن در مورد محورها می‌بایست اطلاع‌رسانی لازم صورت گیرد و توضیحی در سایت همایش قرار گیرد. دکتر میرزایی نیز در ادامه جلسه افزودند که خود این محورها گویا هستند. اما اهدافی را می‌توان برای آن مشخص کرد. هدف همایش باید مشخص شود تا محورها بر اساس آن قابل تعریف شود. بنابراین باید مشخص شود آیا چیستی رابطه دولت و مردم مدنظر است یا چگونگی آن. ایشان تاکید کردند که محدودة صاحبنظران باید مشخص شود که مدرن هستند یا سنتی چرا که اینکه ما در دورة مدرن هستیم به این معنا نیست که مدرن هستیم. دکتر مصلح در ادامه عنوان و پوستر همایش را گویا توصیف کردند ولی عنوان کردند که می‌توان علی‌رغم مطرح‌شدن مباحث مشابه در همایش‌های دیگر محدودیتی را در مورد محورهای همایش قائل نشد و باید توجه داشت که ما نمی‌توانیم در دورة مدرن باشیم ولی سنتی باشیم؛ بلکه چنین فردی سنت‌گرا می‌شود چرا که نمی‌تواند بدون مفروضات دوران مدرن بیاندیشد. دکتر حسنی‌فر در ادامه اضافه کردند که دو راهکار است یا محورهای همایش را بسط دهیم یا همین محورها را اصلاح کنیم و توضیحات را در سایت همایش قرار دهیم. بنابراین در اصلاح محورهای موجود می‌توان پیشامدرن را به جای سنتی استفاده کرد و آکادمیک نیز تبدیل به دانشگاهی ‌شود. سپس در ادامة جلسه در مورد عنوان همایش بحث شد و هر کدام از حاضرین به بیان نظر خود پرداختند. دکتر احمدزاده نیز در ادامه به تکرار کلمات در محورهای همایش اشاره کردند که عمدتاً با عنوان «نقد آراء و دیدگاه‌های متفکران» آورده شده است. ایشان در ادامه افزودند که اصطلاح صاحبنظران به جای متفکران در محورهای همایش مناسب‌تر است و همچنین نیاز به اشاره به تحلیل و بررسی در محورهای همایش نیز وجود دارد که باید در محورها لحاظ شود. بنابراین ایشان معتقد بودند که اصطلاح متفکر محدود‌کنندة بحث است. دکتر دلیر در ادامه در مخالفت با دریافت چکیده اشاره داشتند که دریافت چکیده اغلب موجب دریافت مطالبی سطحی می‌شود. دکتر مولایی در این مورد اظهار کردند که البته چکیده موجب به وجود آمدن ایده می‌شود. دکتر حسنی‌فر نیز اشاره داشتند که چکیده دروازة ورود به پژوهش است. دکتر مولایی پیشنهاد نمودند چکیده مقاله به شرط دریافت اصل مقاله پذیرفته شود. در نهایت دکتر حسنی‌فر ضمن تشکر از ثبت ISC همایش اشاره کردند که حاضرین در جلسه مقالات خود را هر چه زودتر ارائه کنند. همچنین کمیتة علمی به‌صورت ماهیانه یک بار تشکیل جلسه دهد. علاوه بر آن ایشان یادآور شدند که ایمیل و گروه تلگرام همایش نیز راه‌اندازی شده است.









0


loading